Ο εφιάλτης του Ηρώδη.
Α
Ο ημιιουδαίος βασιλεύς της Ιουδαίας Αρχ. ΙΔ 15.2 -403
Η μεγάλη τύχη του Ηρώδη τον έκανε βασιλιά της Ιουδαίας, γιατί ενώ ήταν γιος στρατηγού, κατάφερε να κερδίσει τον θρόνο της Ιερουσαλήμ εξοντώνοντας τους νόμιμους διαδόχους με την βοήθεια των Ρωμαίων. Αυτό υποκίνησε το μίσος των φιλοβασιλικών Ιουδαίων, εκείνων που επί ένα αιώνα υποστήριζαν την Ασαμωναϊκή βασιλεία. Η αντίσταση των Ασαμωναίων ήταν ο μεγάλος φόβος του Ηρώδη.
Η συνεργασία των Ηρωδιανών με τους Ρωμαίους ξεκίνησε ήδη από την κατάληψη της Ιουδαίας το 63 π.Χ.. Η Ιερουσαλήμ κυριεύτηκε από από τον Μεγάλο Πομπήιο με την βοήθεια του Ιδουμαίου στρατηγού Αντίπατρου, του πατέρα του Ηρώδη και ο βασιλιάς Αριστόβουλος Β΄, ο παππούς της βασίλισσας Μαρίας συνελήφθη μαζί με τα παιδιά του, τον Αντίγονο Ματθία και τον Αλέξανδρο Ιωάννη, τον πατέρα της βασίλισσας Μαρίας.
«Όταν ο Πομπήιος πήγε στην Συρία, επειδή δεν υπήρχαν νόμιμοι βασιλιάδες την ανακήρυξε επαρχία και δήμο των Ρωμαίων, ενώ κατέστρεψε την Ιουδαία και συνέλαβε τον βασιλιά Αριστόβουλο» Πλούταρχου Πομπήιος 39.3
Από τον Πομπήιο τοποθετήθηκε αρχιερέας ο Ιωάννης Υρκανός, ο αδερφός του Αριστοβούλου και ο στρατηγός Αντίπατρος ανέλαβε την γενική διοίκηση της Ιουδαίας ως επίτροπος των Ρωμαίων. Ο Αριστόβουλος Β’ υποστήριξε ότι κατείχε νόμιμα τον θρόνο του πατέρα του Αλεξάνδρου Ιανναίου. «Κάλεσε τότε μερικούς νεαρούς καυχηματίες, που προσβλητικά επεδείκνυαν τις πορφυρές τους στολές, τα μακριά μαλλιά τους, τα κοσμήματα και τα άλλα στολίδια τους, που τα φορούσαν σα να βάδιζαν σε γιορταστική πομπή και όχι σε δικαστήριο. Όταν ο Πομπήιος τους άκουσε καταδίκασε τον Αριστόβουλο» Αρχ. ΙΔ 3.2 45
Ο Πομπήιος επέστρεψε στην Ρώμη θριαμβευτής φέρνοντας μαζί του αλυσοδεμένους πολλούς από τους ελληνιστές βασιλιάδες της ανατολής. «Στην πομπή του θριάμβου του Πομπηίου πήραν μέρος πολλοί βασιλιάδες της ανατολής, μεταξύ αυτών ο βασιλιάς των Αρμενίων Τιγράνης και βασιλιάς των Ιουδαίων Αριστόβουλος.»
Πλούταρχος.Πομπήιος 45.5
Ο βασιλιάς Αριστόβουλος Β’ απέδρασε από την Ρώμη και μαζί με τον γιο του, τον Αντίγονο, επαναστάτησαν ξανά εναντίον των Ρωμαίων. Τότε στάλθηκε ένας άλλος διάσημος Ρωμαίος στην Ιουδαία, ο Αντώνιος, ο γνωστός φίλος της Κλεοπάτρας.
«Ο Αντώνιος πρώτα στάλθηκε εναντίον του Αριστοβούλου Β’, ο οποίος ξεσήκωσε σε επανάσταση τους Ιουδαίους. Ο Αριστόβουλος Β’ αιχμαλωτίσθηκε μαζί με το γιο του» Πλούταρχος Αντώνιος 3.2
Ο βασιλιάς Αριστόβουλος δηλητηριάστηκε στη Ρώμη και το πτώμα του μεταφέρθηκε στην Ιερουσαλήμ διατηρημένο σε μέλι. Έπειτα επαναστάτησε εναντίον των Ρωμαίων ο μεγάλος γιος του Αριστοβούλου, ο Αλέξανδρος Ιωάννης, ο πατέρας της βασίλισσας Μαρίας. «Ο γιος του Αριστοβούλου, ο Αλέξανδρος είχε αποκτήσει για δεύτερη φορά την εξουσία, ανάγκασε πολλούς των Ιουδαίων να εξεγερθούν κι έκανε επιδρομές στη χώρα με μεγάλο στρατό, σκοτώνοντας όλους τους Ρωμαίους που συναντούσε.» Αρχ. ΙΔ 6.2 100
Ο Αντώνιος συνεργάστηκε τότε με τον Ηρώδη, για να καταδιώξει τους γιους του βασιλιά Αριστοβούλου. Μετά την νίκη του Ηρώδη, ο Αλέξανδρος συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο από τον Ρωμαίο στρατηγό Σκιπίωνα. Ο Αλέξανδρος άφησε χήρα την γυναίκα του Αλεξάνδρα, η οποία ήταν κόρη του αρχιερέα Υρκανού και δυο ορφανά παιδιά, την Μαρία και τον Αριστόβουλου. Ο Αντώνιος έδωσε τότε την εξουσία στον Ηρώδη, ο οποίος πήρε υπό την προστασία του την γυναίκα και τα παιδιά του Αλεξάνδρου.
Μετά την θανάτωση του βασιλιά Αριστοβούλου και του Αλεξάνδρου, επαναστάτησε ο μικρότερος γιος του, ο Αντίγονος. Κατάφερε μάλιστα το 40 π.Χ. να πάρει την Ιερουσαλήμ με την βοήθεια των Πάρθων. «Ο Αντίγονος ισχυριζόταν ότι δεν ήταν δίκαιο να δώσουν τον θρόνο σε ένα κοινό και Ιδουμαίο, δηλαδή μισό Ιουδαίο, ενώ όφειλαν να τον προσφέρουν σε κείνους που κατάγονται από βασιλική γενιά.»
«δώσουσιν τη βασιλείαν ιδιώτη τε όντι Ιδουμαίω, τουτέστιν ημιιουδαίω» Αρχ. ΙΔ 15.2 -403
Ο Ηρώδης πολέμησε εναντίον του, βοηθούμενος από τις Ρωμαϊκές λεγεώνες του Αντωνίου. Κατέλαβε μάλιστα την Ιερουσαλήμ, κάνοντας τον γάμο του με την πριγκίπισσα Μαρία κατά την διάρκειας της πολιορκίας της πόλεως το 36 π.Χ. (Πολέμοι Α΄ 17.8 -334)
Ο Ηρώδης παντρεύτηκε την Ασαμωναία πριγκίπισσα Μαρία για πολιτικούς λόγους, Κόκκινος Σελ.16 όπως γράφει ο Ιώσηπος, ο Ηρώδης παντρεύτηκε την Μαριάμμη, ελπίζοντας να αποκτήσει την εύνοια του πλήθους. Αρχ. Κ 10.5 (248)
Ο πόλεμος του Ηρώδη εναντίον του βασιλιά Αντιγόνου ήταν πολύ σκληρός και αμέσως μετά τον γάμο υπήρξαν πολλά θύματα. «Οι Ιουδαίοι στο πλευρό του Ηρώδη ανυπομονούσαν να μην αφήσουν κανένα αντίπαλο ζωντανό. Έτσι σκοτώθηκαν μαζικά, είτε ήταν στοιβαγμένοι σε σπίτια ή σε σοκάκια, είτε είχαν καταφύγει στο ναό, δεν υπήρχε οίκτος ούτε για τα νήπια ούτε για τους ηλικιωμένους»
Αρχαιολογία ΙΔ 16.2 480 «ην τε ούτε νηπίων ούτε γήρως έλεος».
Επειδή οι Ιουδαίοι όσο ζούσε ο Αντίγονος επαναστατούσαν εναντίον του Ηρώδη, Αρχ. ΙΕ 1.1 8 ο Ιδουμαίος βασιλιάς δωροδόκησε τον Αντώνιο με μεγάλο ποσό και τον έπεισε να σκοτώσει τον Αντίγονο, ο οποίος και αποκεφαλίσθηκε στην Αντιόχεια κατηγορούμενος ως ληστής. Ιώσηπος Αρχ. ΙΔ 16.4 -490
«Ο Αντώνιος αφαίρεσε το βασίλειο από τον Αντίγονο τον Ιουδαίο τον οποίο αφού τον συνέλαβε, τον αποκεφάλισε, παρ΄ όλο που δεν είχε τιμωρήσει ποτέ έτσι βασιλιά, αναφέρει ο Πλούταρχος». Πλουτ. Αντώνιος 36.4
«Μόλις έγινε τούτο ο Ηρώδης ελευθερώθηκε από τον φόβο του και ταυτόχρονα η ηγεμονία του γένους των Ασαμωναίων έφτασε στο τέλος της μετά από εκατόν είκοσι έξι χρόνια. Έχασαν την βασιλική εξουσία εξαιτίας εσωτερικής διαμάχης, που πέρασε στον Ηρώδη τον γιο του Αντίπατρου, ο οποίος προερχόταν από οίκο κοινών και από ιδιωτική οικογένεια η οποία ήταν υποτελής στους βασιλιάδες.» Ιώσηπος Αρχ. ΙΔ 16.4 -490
Φυσικά οι υπήκοοι του Ηρώδη ήταν έτοιμοι να επαναστατήσουν εναντίον του, μόλις κάποιος από την οικογένεια των Ασαμωναίων θα εμφανιζόταν για να ζητήσει την βοήθεια τους. Γι΄ αυτό ζούσαν κάτω από ένα τυραννικό καθεστώς. «Δεν επιτρεπόταν να συναντούν πολίτες, ούτε να περπατούν μαζί ή να είναι μαζί, και όλες οι κινήσεις τους ήταν υπό αυστηρή επιτήρηση. Όσοι πιάνονταν, τιμωρούνταν αυστηρά, και πολλοί μεταφέρονταν, είτε φανερά είτε κρυφά, στο φρούριο της Υρκανίας κι εκεί σκοτώνονταν. Τόσο στην πόλη όσο κι έξω στους δρόμους υπήρχαν άτομα που κατασκόπευαν εκείνους που συναντιούνταν. Λένε μάλιστα ότι και ίδιος ο Ηρώδης δεν παρέλειπε να παίζει αυτό τον ρόλο, αλλά συχνά ντυνόταν ως απλός πολίτης και ανακατευόταν με το πλήθος την νύχτα». Αρχαιολογία ΙΕ. 10.4 (367)
Β
Οι κατηγορίες εναντίον της βασίλισσας Μαρίας για μοιχεία
«Εις μοιχείαν διέβαλον» Πολέμοι Α 22.2 (437)
Παρόλο που εξοντώθηκαν οι διεκδικητές του θρόνου στα πεδία των μαχών, ο Ηρώδης δεν έπαψε να φοβάται την επανόρθωση της Ασαμωναϊκής βασιλείας. Οι κληρονόμοι της βασιλείας, μετά τον γάμο του με την Μαριάμμη του Αλεξάνδρου, είχαν πια γίνει συγγενείς του. Ο φόβος του Ηρώδη δεν προερχόταν πλέον μόνο από τα βουνά και τις απόκρυμνες σπηλιές της Γαλιλαίας, όπου διέμεναν οι αντάρτες οπαδοί των Ασαμωναίων, αλλά και μέσα από το παλάτι, όπου κατοικούσαν τα μέλης της οικογένειας του.
Η Αλεξάνδρα με τα παιδιά της, την Μαριάμμη και τον Αριστόβουλο, μετά την θανάτωση του βασιλιά Αριστοβούλου και του γιου του Αλεξάνδρου, ζούσαν μέσα στο παλάτι του Ηρώδη στην Ασκαλώνα. (Κόκκινος σελ. 114) Την διάρκεια των πολέμων με τον Αντίγονο ο Ηρώδης μετέφερε την Αλεξάνδρα και τα παιδιά της, τον Αριστόβουλο και την Μαριάμμη στο φρούριο της Μασάδας. Μετά τον θάνατο του Αντιγόνου, οι γυναίκες κατοίκησαν στο παλάτι των Ασαμωναίων στην Ιερουσαλήμ μαζί με τον Ηρώδη αλλά όχι για πολύ. Μεταφέρθηκαν για να φρουρούνται με προσοχή στο φρούριο των Ασαμωναίων, το ονομαζόμενο Αλεξάνδρειο. Αιτία της απομόνωσης των γυναικών ήταν οι κατηγορίες εναντίον της βασίλισσας Μαρίας.
Η Αλεξάνδρα, η μητέρα της βασίλισσας Μαρίας, κατηγορήθηκε ότι έστειλε τα πορτραίτα των παιδιών της στον Ρωμαίο στρατηγό Αντώνιο για να τον προσεταιρισθεί. Συγκεκριμένα ο φίλος του Αντωνίου, ο Δέλλιος, επισκέφθηκε την Αλεξάνδρα και είδε τα όμορφα παιδιά της. Την έπεισε λοιπόν να φτιάξουν τα πορτραίτα των παιδιών και να τα στείλει στον Αντώνιο, λέγοντας της ότι όταν εκείνος τα δει, δεν θα αρνηθεί ότι του ζητήσει. Ο Δέλλιος που μετέφερε τους πίνακες, «πρόσθετε απίστευτα πράγματα λέγοντας ότι τα παιδιά του φάνηκαν να είναι απόγονοι κάποιου θεού και όχι ανθρώπου». Αρχ. ΙΕ 1.6-27
Ενδιαφέρον παρουσιάζει εδώ το γεγονός ότι Δέλλιος ήταν εκείνος που έφερε την Κλεοπάτρα κοντά στον Αντώνιο, όπως γράφει ο Πλούταρχος στον βίο του Αντωνίου. «Ο Δέλλιος, μόλις είδε την Κλεοπάτρα και κατάλαβε την ικανότητα της στο λόγο και την εξυπνάδα της, συνειδητοποίησε αμέσως ότι ο Αντώνιος δεν θα έκανε κανένα κακό σε μια τέτοια γυναίκα, αντίθετα εκείνη θα είχε μεγάλη επιρροή πάνω του. Άρχισε τότε να την κολακεύει και να προτρέπει την Αιγυπτία βασίλισσα να έρθει στην Κιλικία περιποιημένη και να μην φοβάται τον Αντώνιο, ο οποίος ήταν ο πιο γλυκός και ο πιο ανθρώπινος ηγεμόνας». Αντώνιος 25 3-4
Υπονοείται εδώ από τον ιστορικό Ιώσηπο ότι ο Δέλλιος σχεδίαζε να φέρει σε επαφή τον Αντώνιο με την βασίλισσα Μαρία. Πράγματι ο Αντώνιος κάλεσε κοντά του τον Αριστόβουλο αλλά «ντράπηκε να καλέσει την κόρη της, μια και ήταν παντρεμένη με τον Ηρώδη και ήθελε να αποφύγει τις κατηγορίες της Κλεοπάτρας.» Αρχ. ΙΕ 1.6-28
Η Κλεοπάτρα, ζήλευε τον Αντώνιο όπως γνωρίζουμε κι έκανε ότι μπορούσε να τον πάρει από την γυναίκα του την Οκταβία, η οποία ήταν αδερφή του Καίσαρα Οκταβιανού. Σύμφωνα λοιπόν με την ιστορία του Ιώσηπου, η Κλεοπάτρα είχε ακόμα μία αντίζηλη, την βασίλισσα Μαρία, η οποία ήταν πολύ μικρότερη της σε ηλικία και μάλιστα πολύ όμορφη.
«Οι γυναίκες του παλατιού κατηγόρησαν τότε την βασίλισσα Μαρία για μοιχεία, λέγοντας ότι εκείνη έστειλε το πορτραίτο της στον Αντώνιο. Η κατηγορία αυτή χτύπησε σαν κεραυνός τον Ηρώδη. Ο έρωτας του τον έκανε ακόμα πιο ζηλότυπο. Θυμόταν την Κλεοπάτρα που με τις ικανότητες της έστειλε στο θάνατο το βασιλιά Λυσανία και τον Άραβα Μάλχο. Δεν φοβόταν μόνο μη χάσει την γυναίκα του, αλλά και την ίδια την ζωή του»
«Εις μοιχείαν διέβαλον» Πολέμοι Α 22.3 (438-440)
Ο Ηρώδης αρνήθηκε να στείλει τον Αριστόβουλο στον Αντώνιο, όπως ισχυρίζεται ο Ιώσηπος επειδή ήταν σίγουρος ότι ο ισχυρότερος Ρωμαίος της εποχής, θα τον χρησιμοποιούσε για ερωτικούς σκοπούς. «Έγραψε λοιπόν, απαντώντας, ότι αν ο νέος έβγαινε από την χώρα, ολόκληρη η περιοχή θα σπαραζόταν από πόλεμο και αναρχία, επειδή οι Ιουδαίοι θα σχημάτιζαν ελπίδες για ανατροπή της εξουσίας και διακυβέρνηση από άλλον βασιλιά». Αρχ. ΙΕ 1.6-28
«Η Μαριάμμη όμως πίεζε τον Ηρώδη επιτακτικά να δώσει το ιερατικό αξίωμα στον αδερφό της. Εκείνος συγκάλεσε σε συμβούλιο τους φίλους του και κατηγόρησε με πικρία την Αλεξάνδρα ότι συνωμότησε κρυφά εναντίον του, λέγοντας ότι μέσω της Κλεοπάτρας σχεδίαζε να βάλει τον Αντώνιο να του αφαιρέσει την εξουσία και να τοποθετήσει τον νεαρό στη θέση του.» Αρχ.ΙΕ 2.7 32
Επειδή δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς ο Ηρώδης τοποθέτησε τον αδερφό της βασίλισσας Μαρίας αρχιερέα στο ναό της Ιερουσαλήμ. Έπειτα «διέταξε την Αλεξάνδρα να παραμείνει στο παλάτι και να μην παίρνει πρωτοβουλίες τοποθετώντας ένα προσεχτικό φρουρό που δεν του ξέφευγε τίποτα από την καθημερινή της ζωή» Αρχ.ΙΕ 3.2 43
Η βασίλισσα Μαρία, η μητέρας της η Αλεξάνδρα και ο αδερφός της Μαρίας, ο Αριστόβουλος, ήταν στην ουσία φρουρούμενοι μέσα στο παλάτι. «Η Αλεξάνδρα, …πίστευε ότι οτιδήποτε άλλο ήταν καλύτερο από το να στερηθεί την ελευθερία του λόγου και να ζήσει το υπόλοιπο της ζωής της στη σκλαβιά και στον φόβο, ακόμη και αν φαινόταν ότι ζούσε μέσα στις τιμές. Έγραψε λοιπόν στην Κλεοπάτρα, κάνοντας πολλά παράπονα σχετικά με την κατάσταση που είχε βρεθεί και προτρέποντας την να της δώσει όση βοήθεια μπορούσε. Η Κλεοπάτρα της είπε να φύγει κρυφά με τον γιο της και να έρθει στην Αίγυπτο σε αυτήν. Η Αλεξάνδρα τότε κατασκεύασε δύο λάρνακες έτσι ώστε να μοιάζουν με φέρετρα και σ΄ αυτά μπήκε η ίδια και ο γιος της, αφού προηγουμένως είχε δώσει εντολές στους υπηρέτες που ήξεραν το σχέδιο να τους μεταφέρουν την νύχτα. Θα ακολουθούσαν τον δρόμο προς την θάλασσα όπου ένα πλοίο θα τους περίμενε για να τους μεταφέρει στην Αίγυπτο». Κάποιος υπηρέτης Σαβίων το όνομα, έμαθε για το σχέδιο κι έτσι η Αλεξάνδρα προδόθηκε και πιάστηκε μαζί με τον γιο της μέσα στα φέρετρα την στιγμή που θα αποβιβαζόταν στο πλοίο.
«Ο Ηρώδης βέβαια δεν τολμούσε να πάρει σκληρά μέτρα εναντίον της, ακόμη κι αν το ήθελε, καθώς η Κλεοπάτρα από μίσος εναντίον του δε θα επέτρεπε να την κατηγορήσουν, έτσι προσποιήθηκε τον μεγαλόψυχο και τους συγχώρεσε τάχα από καλοσύνη». Όμως κατάλαβε ότι έπρεπε να βγάλει από την μέση τον νεαρό Αριστόβουλο, αφού υπήρχε ο κίνδυνος ανά πάσα στιγμή ν΄ αποδράσει και να επαναστατήσει εναντίον του. (Αρχ.ΙΕ 3.2 42-48)
Σε μια γιορτή της σκηνοπηγίας, το πλήθος είχε την δυνατότητα να θαυμάσει τον νέο αρχιερέα Αριστόβουλο, τον όμορφο νεαρό με την ευγενική καταγωγή και να αποκαλύψει τα αισθήματα του γι΄ αυτόν. Τότε ο Ηρώδης προχώρησε στο σχέδιο του κι αποφάσισε να σκοτώσει τον Αριστόβουλο το ίδιο βράδυ καθώς βρισκόταν στην Ιεριχώ. «Καθώς έπεφτε σκοτάδι την ώρα που κολυμπούσε, μερικοί από τους φίλους, στους οποίους είχαν δοθεί εντολές να πράξουν έτσι τον βούλιαζαν, κρατούσαν το κεφάλι του κάτω από το νερό, σαν να έπαιζαν, και δεν τον άφηναν μέχρι που τον έπνιξαν. Με αυτόν τον τρόπο εξοντώθηκε ο Αριστόβουλος όταν ήταν δεκαοκτώ χρονών και είχε εξασκήσει την αρχιεροσύνη επί έναν χρόνο. Αυτό το αξίωμα το απέκτησε ξανά ο Ανάνηλος». Αρχ. ΙΕ 55-56
Ο Ηρώδης δεν είχε λυπηθεί ούτε αυτόν τον νεαρό. Αναθέτοντας του όταν ήταν 17 χρονών το αξίωμα του αρχιερέα, τον καταδίκασε σε θάνατο αμέσως μόλις ανέλαβε τα καθήκοντα του» Πολέμοι Α 22.2 (437)
«Εξαιτίας της δολοφονίας του νεαρού και μετά τα έντονα παράπονα της Αλεξάνδρας στην Κλεοπάτρα, ο Αντώνιος κάλεσε τον Ηρώδη στην Λαοδίκεια για να απολογηθεί. Έτσι ο Ηρώδης άφησε τον Ιώσηπο υπεύθυνο στην Ιουδαία, δίνοντας μυστικά οδηγίες να σκοτώσει την Μαριάμμη αν συνέβαινε κάτι σε αυτόν όσο βρισκόταν με τον Αντώνιο. Όλα αυτά φανέρωναν την επιθυμία του Αντωνίου για την γυναίκα του, για την ομορφιά της οποίας είχε ακούσει εδώ και καιρό.» Αρχ. ΙΕ 3.6 – 64-66
Κυκλοφόρησαν τότε φήμες ότι ο Αντώνιος βασάνισε και σκότωσε τον Ηρώδη. Η Αλεξάνδρα έπεισε τον Ιωσήφ που φρουρούσε τις γυναίκες να καταφύγουν στο στρατόπεδο των Ρωμαίων. «Έλπιζε ότι θα αποκτούσε όσα ήθελε αν ο Αντώνιος έβλεπε την Μαριάμμη, καθώς μέσω αυτού θα μπορούσαν να αποκτήσουν τον θρόνο κι έτσι να μην στερούνται τίποτα, πράγμα που ταιριάζει σε όσους έχουν βασιλική καταγωγή» Αρχ. ΙΕ 3.7 –73
«Μετά την επιστροφή του Ηρώδη, η Σαλώμη πληροφόρησε τον αδερφό της για τα γεγονότα, κατηγορώντας τον άνδρα της τον Ιώσηπο ότι είχε ερωτικές επαφές με τη Μαριάμμη. Αυτά τα είπε επειδή μισούσε την Μαριάμμη, που την αντιμετώπιζε με περηφάνεια στις διαφορές τους και κορόιδευε την οικογένειας της Σαλώμης για την ταπεινή της καταγωγή. Αρχαιολογία ΙΕ 3. 9 (80-81)
«Ο Ηρώδης νιώθοντας άσβηστο πάθος για την Μαριάμμη ενοχλήθηκε φοβερά. Κεντρισμένος από την μεγάλη του αγάπη και την ζήλεια, ρώτησε κατ’ ιδίαν τη Μαριάμμη σχετικά για τις σχέσεις της με τον Ιώσηπο. Εκείνη ορκίστηκε ότι τίποτα δεν είχε συμβεί»
Ο βασιλιάς έδωσε διαταγές να εκτελεστεί ο Ιώσηπος, χωρίς να του επιτραπεί να τον δει και κράτησε την Αλεξάνδρα φυλακισμένη ως υπαίτια όλων των δεινών. Αρχαιολογία ΙΕ 3. 9 (87)
Αυτή ήταν η αρχή μιας διαμάχης που οδήγησε την βασίλισσα Μαρία στην καταδίκη για μοιχεία. Ο βασιλιάς Ηρώδης απομόνωσε την βασίλισσα και την μητέρα της. «Την γυναίκα του Μαριάμμη καθώς ήταν αδύνατο να συμφιλιωθούν με τη μητέρα του και την αδερφή του, λόγω των διαφορών τους, την εγκατέστησε στο Αλεξάνδρειο με την μητέρα της Αλεξάνδρα, αφήνοντας εκεί υπεύθυνο διαχειριστή του Ιώσηπο και τον Σόαιμο οι οποίοι του ήταν πιστοί από την αρχή, τους οποίους έβαλε να επιβλέπουν τις γυναίκες με το πρόσχημα ότι τις τιμούν.
Τότε προφάσει τιμής φρουρείν απολειφθέντας τας γυναίκας» Αρχαιολογία ΙΕ 6.5 -185
Συμπτωματικά υπάρχει και η ανάλογη παράδοση ότι ο Ιωσήφ παρέλαβε την Μαριάμμη από το ναό προς τήρησιν. Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου 9
Σύμφωνα με το κοράνι «η γυναίκα του Εμράν, φέρνει ένα κορίτσι στον κόσμο που ονομάζετε Μαριάμ και το αφήνουν στο ναό. Ο δε Ζαχαρίας ανεδέχθη την εποπτείαν του βρέφους.» Κοράνι Οικος Εμραν Κεφ. Γ’ 31-32
Αργότερα η αδελφή του Ηρώδη η Σαλώμη επιβεβαίωσε τις υποψίες του για τον Ιώσηπο και τη βασίλισσα. Πολέμοι Α 22.5 (442)
Ο Ηρώδης «κόντεψε να σκοτώσει την γυναίκα του, αλλά νικημένος από την αγάπη του γι΄ αυτήν, συγκρατήθηκε υπομένοντας μαρτυρικά και με δυσκολία. Έδωσε όμως εντολές να εκτελεστεί ο Ιώσηπος, χωρίς καν να του επιτραπεί να τον δει, και κράτησε την Αλεξάνδρα φυλακισμένη ως υπαίτια όλων των δεινών». Αρχ. ΙΕ 3.9 -87
«Τον καιρό εκείνο «η Κλεοπάτρα επισκέφθηκε την Ιουδαία όπου συνάντησε τον Ηρώδη ο οποίος νοίκιασε από αυτήν τα μέρη της Αραβίας που της είχε παραχωρήσει ο Αντώνιος. Κάτω από αυτές τις συνθήκες και έχοντας πολύ συχνά τον Ηρώδη για παρέα, η Κλεοπάτρα προσπάθησε να συνάψει στενότερες σχέσεις με τον βασιλιά, καθώς ήταν από την φύση της συνηθισμένη να απολαμβάνει τέτοιες ηδονές χωρίς ντροπή. Ίσως πάλι να ένιωθε πράγματι κάποιο πάθος για εκείνον. Ο Ηρώδης ήταν όμως ελάχιστα φιλικός μαζί της και σκεφτόταν μάλιστα να την σκοτώσει όσο βρισκόταν στην επικράτεια του» Αρχ. ΙΕ 4.2 -96
Είναι σίγουρο ότι ο Ηρώδης ή και η Σαλώμη ανέφεραν στην Κλεοπάτρα για τα πορτραίτα που μετέφερε ο Δέλλιος στον Αντώνιο και πως η βασίλισσα με την μητέρα της είχαν καταφύγει στο στρατόπεδο των Ρωμαίων για να συναντήσουν αργότερα τον Αντώνιο. Προφανώς δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως ο Δέλλιος αυτός διώχθηκε από την αυλή της Κλεοπάτρας. «Οι κόλακες της Κλεοπάτρας έδιωξαν κι άλλους φίλους του Αντώνιου, κι ανάμεσα τους ήταν ο Μάρκος Σιλανός και ο Δέλλιος ο ιστορικός. Τούτος λέει φοβόταν και συνωμοσία της Κλεοπάτρας εναντίον του, όπως του είχε πει ο Γλαύκος ο ιατρός. Επειδή είχε προσβάλει την Κλεοπάτρα στο δείπνο λέγοντας ότι σ΄ αυτούς σερβιριζόταν ξινό κρασί, ενώ ο Σαρμένιος στη Ρώμη έπινε από το Φαλέρνο. Αντώνιος 59.6-7
Δεν γνωρίζουμε αν η Κλεοπάτρα θα συνωμοτούσε εξαιτίας μιας προσβολής για το κρασί εναντίον του Δέλλιου. Η συμμετοχή του σε όσα συνέβησαν στο παλάτι του Ηρώδη προκάλεσαν σίγουρα την αντιπάθεια της Κλεοπάτρας. Τα γεγονότα αυτά προσφέρουν μια εξήγηση για την ξαφνική αποχώρηση της Κλεοπάτρας με τα εξήντα της καράβια από την ναυμαχία στο Άκτιο. Η ανεξήγητη προδοσία της Κλεοπάτρας δεν μπορεί παρά να οφείλετε σε ερωτικούς λόγους και η ζήλια της για όσα αναφερόταν για την σχέση του Αντωνίου με την βασίλισσα της Ιουδαίας Μαρία μας δίνει την απάντηση. Ο Ηρώδης είχε αποστατήσει από τον Αντώνιο, προφανώς για τον ίδιο λόγο. Πως μπορούσε να συμμαχήσει με κάποιον που θα του έπαιρνε την γυναίκα.
Μετά την ήττα του Αντωνίου στο Άκτιο, στάλθηκε στον Ηρώδη ο Αλεξάς για να πείσει τον βασιλιά να μην αποσταστήσει από τον Αντώνιο. Εκείνος ο Αλεξάς ήταν που σύμφωνα με τον Πλούταρχο επηρέαζε τον Αντώνιο ώστε να μην μείνει με την γυναίκα του την Οκταβία ενεργώντας υπέρ της σχέσης του με την Κλεοπάτρα. Πλουτ.Αντώνιος 72.2
Δεν κατάφερε όμως να πείσει τον Ηρώδη, ο οποίος συμμάχησε τελικά με τον Οκταβιανό, ξεμπερδεύοντας έτσι και με τον Αντώνιο και με την Κλεοπάτρα.
«Όταν γύρισε από τον Οκταβιανό Καίσαρα ο Ηρώδης, έχοντας εξασφαλίσει την θέση του στο βασίλειο της Ιουδαίας, η βασίλισσα Μαρία φάνηκε περισσότερο λυπημένη παρά χαρούμενη. Αντίθετα αναστέναξε δυνατά όταν εκείνος την αγκάλιασε μην μπορώντας να κρύψει τα συναισθήματα της». Αρχ. ΙΕ 7.2 209-210
«Όταν η αδελφή και η μητέρα του κατάλαβαν πως αισθάνεται για την Μαριάμμη, το θεώρησαν εξαιρετική ευκαιρία να ικανοποιήσουν το μίσος τους γι΄ αυτήν και προκάλεσαν την οργή του Ηρώδη εναντίον της διαδίνοντας σοβαρές συκοφαντίες. Πολύ γρήγορα θα συνέβαινε κάποιο κακό αν δεν έφταναν τα νέα πως ο Καίσαρας κέρδισε τον πόλεμο μετά τον θάνατο του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας». Αρχ. ΙΕ 7.3 213-217
«Ο Ηρώδης ταξίδεψε στην Αίγυπτο όπου συνάντησε τον Οκταβιανό Καίσαρα και μετά τον συνόδευσε στην Αντιόχεια. Η σχέση του με τον Οκταβιανό τον έκανε ακόμα πιο διάσημο. Στο παλάτι όμως τα πράγματα πήγαιναν προς το χειρότερο, καθώς για αρκετό διάστημα υπήρχε διαφωνία και αδυσώπητο μίσος μεταξύ των γυναικών. Την συγκεκριμένη περίοδο διαδίνονταν ακόμη χειρότερες συκοφαντίες. Η υποψία που καλλιεργήθηκε τότε συνεχίστηκε για ένα χρόνο από την εποχή που ο Ηρώδης επέστρεψε από την επίσκεψη του στον Καίσαρα.» Αρχ. ΙΕ 7.4 221
Η βασίλισσα Μαρία καταδικάστηκε και φυλακίστηκε, τουλάχιστον ένα χρόνο μετά την επιστροφή του Ηρώδη από την Αντιόχεια, περίπου το 28 π.Χ.
Γ
Πως η Μαρία οδηγείτε στο θάνατο.
«Μαριάμμη μεν ουν ούτως ήγετο την επί θανάτω». Αρχ. ΙΕ 7.5 232
Οι αντιφάσεις στην διήγηση του Ιώσηπου μοιάζουν με τις αντιφάσεις των ευαγγελίων. Οι μύθοι περιέχουν κατά κανόνα αντιφάσεις και υπάρχουν σε διάφορες παραλλαγές. Η ιστορία όμως δεν δικαιολογείται να είναι αντιφατική. Στο βιβλίο των Πολέμων ο Ιώσηπος γράφει πως ο Ηρώδης εκτέλεσε την βασίλισσα πριν ακόμα την ναυμαχία στο Ακτιο που έγινε το 31 π.Χ.
Ο βασιλιάς καταδίκασε την Μαριάμμη σε θάνατο, ως μοιχή κι έπειτα ενώ την σκότωσε την καλούσε σαν να ήταν ζωντανή. Πολέμοι Α 22.5 (444)
Στην Αρχαιολογία όμως αναφέρει ότι οδηγήθηκε στην εκτέλεση ένα χρόνο μετά την επιστροφή του από τον Οκταβιανό, τουλάχιστον τρία χρόνια δηλαδή μετά την ναυμαχία. Μήπως ο συγγραφέας επεδίωξε να σκοτώσει την βασίλισσα Μαρία επειδή δεν τα κατάφερε ο Ηρώδης; Ο ιστορικός Ιώσηπος δεν αναφέρει πως την εκτέλεσαν ούτε πως και που ετάφη, όπως κάνει για τα άλλα θύματα του Ηρώδη. Αντίθετα η διήγηση της καταδίκης της βασίλισσας Μαρίας είναι αρκετά περίεργη.
«Αφού αποφασίστηκε η ποινή, έγινε αντιληπτό τόσο σ΄ εκείνον όσο και στους άλλους ότι δεν έπρεπε να θανατωθεί τόσο βιαστικά αλλά να φυλακιστεί σε ένα από τα φρούρια του βασιλείου. Αλλά η Σαλώμη και οι φίλοι της προσπάθησαν με κάθε τρόπο να ξεφορτωθούν την βασίλισσα, πείθοντας τον Ηρώδη να την σκοτώσει και να πάρει προφυλάξεις για τις λαϊκές ταραχές που θα ξεσπούσαν. Ετσι η Μαριάμμη οδηγιόταν στο θάνατο.» Αρχ. ΙΕ 7.5 232 «Μαριάμμη μεν ουν ούτως ήγετο την επί θανάτω».
Δεν γνωρίζουμε πόσο καιρό έμεινε η βασίλισσα Μαρία φυλακισμένη. Ο Ηρώδης μετά την εκτέλεση της βασίλισσας «έμοιαζε να είναι περισσότερο θύμα της σαν από θεία νέμεση για το θάνατο της. Πολλές φορές την επικαλούνταν και συχνά θρηνούσε με απρεπή τρόπο. Παραμέλησε την διοίκηση του βασιλείου και φώναζε τους υπηρέτες να του φέρουν την Μαριάμμη σα να ήταν ακόμα ζωντανή. Τότε ξέσπασε λοιμός και όλοι θεώρησαν ότι ήταν η τιμωρία για όσα παράνομα συνέβησαν στην Μαριάμμη. Ο βασιλιάς αισθάνθηκε χειρότερα και πήγε στις ερημιές, όπου με πρόσχημα το κυνήγι εκτόνωσε τα πάθη του. Αρχ. ΙΕ 7.5 242
Τελικά ο Ηρώδης είχε τρελαθεί τόσο ώστε να ζητά την νεκρή του γυναίκα; Ακόμα και οι περιπλανήσεις του Ηρώδη στην έρημο, με πρόσχημα το κυνήγι, δεν ήταν σίγουρα η καλύτερη θεραπεία. Φαίνεται λογικό πως η βασίλισσα Μαρία κατάφερε ν΄ αποδράσει και ο Ηρώδης φυσικά την αναζητούσε σαν τρελός στην έρημο. Σε μια τέτοια περίπτωση, συνέφερε τους Ηρωδιανούς να διαδώσουν ότι η βασίλισσα φυλακίστηκε και τελικά εκτελέστηκε, ώστε να μην τρέφουν ελπίδες οι Ιουδαίοι για μια Ασαμωναϊκή βασιλεία, αναμένοντας την επιστροφή της.
Τον καιρό εκείνο οποιαδήποτε είδηση για την αγνοούμενη βασίλισσα σίγουρα θα συντάραζε τον βασιλιά Ηρώδη. Πόσο μάλλον αν μάθαινε από τρεις μάγους ότι είχε γεννήσει ακόμα ένα υποψήφιο διάδοχο της βασιλείας. Γεννήθηκε άραγε κάτω από τέτοιες συνθήκες ο Αλέξανδρος Ιωάννης ή ακόμα και ο αδερφός του ο Αριστόβουλος Ιούδας, εφόσον ήταν δίδυμοι;
Εκείνο τον χρόνο, το 28 π.Χ. ο Αύγουστος Οκταβιανός, διέταξε να γίνει γενική απογραφή εφόσον περιήλθαν στην κυριότητα του όλα τα βασίλεια της ανατολής τα οποία πριν κατείχαν ο Αντώνιος με την Κλεοπάτρα. Στο απόκρυφο πρωτοευαγγέλιο του Ιακώβου (17,1), διαβάζουμε πως η Μαρία ήταν έτοιμη να γεννήσει όταν διέταξε ο Αύγουστος Οκταβιανός να απογραφούν όλοι από την Βηθλεέμ της Ιουδαίας»
«Κέλευσις δε εγένετο από Αυγούστου βασιλέως απογράφεσθαι πάντας τους εν Βηθλεέμ της Ιουδαίας.» Πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου 17.1
Σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Λουκά εκείνες τις μέρες που γεννήθηκε ο Χριστός βγήκε διαταγή από τον Καίσαρα Αύγουστο να απογραφεί πάσα η οικουμένη.
«Εγένετο δε εν ταις ημέραις εκείναις εξήλθεν δόγμα παρα Καίσαρος Αυγούστου απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην.
Αυτή η απογραφή ισχυρίζεται ο Λουκάς ότι έγινε την εποχή που στην Συρία ήταν ηγεμόνας ο Κυρήνιος.
Αυτή η απογραφή πρώτη εγένετο ηγεμονεύοντος της Συρίας Κυρηνίου.».
Ο ιστορικός της εκκλησίας Ευσέβιος της Καισαρείας αντιγράφοντας την ιδέα του ευαγγελιστή Λουκά, αναφέρει ότι «γεννήθηκε στην Βηθλεέμ της Ιουδαίας σύμφωνα με τις προφητείες, ο σωτήρας και Κύριος μας Ιησούς Χριστός κατά την τότε πρώτη απογραφή επί Κυρηνίου του ηγεμόνα της Συρίας.» Ευσέβιος Εκκλ.Ιστ. Α’ 5
Η απογραφή όμως του Κυρηνίου έγινε το 6 μ.Χ., δέκα χρόνια μετά το θάνατο του βασιλιά Ηρώδη και αφορούσε μόνο την Συρία και την Ιουδαία και όχι όλη την οικουμένη όπως γράφει ο Λουκάς. Μετά την εξορία του Αρχελάου, του γιου του Ηρώδη, ο Οκταβιανός έστειλε τον Κυρήνιο για να απογράψει την βασιλική περιουσία την οποία είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του.
«Η χώρα του Αρχελάου προσαρτήθηκε στην Συρία και ο Καίσαρας έστειλε τον Κυρίνιο να εκτιμήσεις τις περιουσίες στην Συρία και να πουλήσει τις εκτάσεις του Αρχελάου.» Αρχαιολογία ΙΖ 8.5 355
Η πρώτη απογραφή έγινε το 28 π.Χ. και αφορούσε πράγματι όλη την οικουμένη και όπως αναφέρει το λεξικό «Σουίδα» βρέθηκαν να κατοικούν στην αυτοκρατορία λίγο πάνω από τέσσερα εκατομύρια.
“Αύγουστος Καίσαρ, ο και Σεβαστός και Οκταβιανός επικληθείς, δόξαν αυτώ πάντας τους οικήτορας Ρωμαίων κατά πρόσωπον αριθμεί, βουλόμενος γνώναι πόσον εστί πλήθος. και ευρίσκοντο οι την Ρωμαίων οικούντες υι΄ μυριάδες και χίλιοι ιζ΄ άνδρες”, (δηλαδή λίγο πάνω από τέσσερα εκατομύρια), όπως γράφει το λεξικό της Σούδας.
“Ητο τότε το 42ο μεν έτος της βασιλείας του Αυγούστου, το 28ο δε από την υποταγήν της Αιγύπτου και τον θάνατο του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας, με την οποία έληξε η δυναστεία των Πτολεμαίων εις την Αίγυπτον, οπότε και γεννάται εις την Βηθλεέμ της Ιουδαίας, συμφώνως προς τας περί αυτού προφητείας, ο Σωτήρ και Κύριος ημών Ιησούς Χριστός κατά την τότε πρώτην απογραφήν, επί Κυρηνίου του ηγεμόνος της Συρίας. Την απογραφή ταύτην επί Κυρηνίου μνημονεύει ο επισημότερος των μεταξύ των Εβραίων ιστορικών Φλάβιος Ιώσηπος, ο οποίος προσθέτει και μίαν άλλη ιστορία περί της στάσεως των Γαλιλαίων η οποία εξεδηλώθη κατά τους ίδιους χρόνους” Ευσέβιος Εκκλ.Ιστ. Α’ 5
Μια τόσο μικρή παράγραφος, χωράει ωστόσο πάρα πολλά ψέματα. Η πρώτη απογραφή δεν έγινε επί Κυρηνίου, όπως ο Ευσέβιος γράφει, αλλά επί Αυγούστου Καίσαρα, το 28 π.Χ. Η δεύτερη απογραφή του Κυρηνίου, δεν έγινε 28 χρόνια από τον θάνατο της Κλεοπάτρας αλλά 36 χρόνια αργότερα, το 6 μ.Χ εφόσον η Κλεοπάτρα πέθανε το 30 π.Χ Ο Ευσέβιος ακολουθεί τυφλά, το κατά Λουκά, το μοναδικό ευαγγέλιο που συνδέει την γέννηση του Χριστού με την απογραφή του Κυρηνίου.
Ο Λουκάς ισχυρίζεται ότι ο σωτήρας γεννήθηκε κατά την απογραφή του Κυρηνίου η οποία έγινε το 6 μ.Χ. για να καταμετρηθεί η περιουσία του βασιλιά Αρχέλαου, γιού του Ηρώδη, τον οποίο οι Ρωμαίοι εξόρισαν στην Βιέννη. Ο Ματθαίος όμως αναφέρει πως όταν ο Αρχέλαος βασίλευε στην Ιουδαία, η αγία οικογένεια επέστρεφε από την Αίγυπτο. (Ματθ.1,22) «ακούσας δε οτι Αρχέλαος βασιλεύει της Ιουδαίας αντι του πατρός αυτου Ηρώδου εφοβήθη εκει απελθειν. χρηματισθείς δε κατ΄ όναρ ανεχώρησεν εις τα μέρη της». Ο ευαγγελιστής Ματθαίος θεωρεί έτσι ότι ο Ιησούς γεννήθηκε τουλάχιστον δέκα χρόνια πριν τον Χριστό του Λουκά. Τελικά ποιος έχει δίκιο; Ισως δίκιο έχουν μόνο οι άλλοι δύο ευαγγελιστές, ο Μάρκος και Ιωάννης που δεν αναφέρονται καθόλου στην γέννηση του Χριστού.
Τον καιρό εκείνο που ο βασιλιάς Ηρώδης αναζητούσε την γυναίκα του λες και ήταν ζωντανή, όταν είχε χαθεί στις ερημιές με πρόφαση το κυνήγι, γινόταν πραγματικά η πρώτη απογραφή. Τότε γεννήθηκε σύμφωνα με τις απόκρυφες αναφορές των πηγών μας ο σωτήρας των χριστιανών.
Το Κοράνι αναφέρει το γιο της Μαρίας, γράφοντας: “Κάναμε Εμείς τον γιο της Μαρίας και την μητέρα του, ένα σημάδι για την ανθρωπότητα και τους δώσαμε ένα καταφύγιο σε μια ειρηνική βουνοπλαγιά που ποτιζόταν από μια δροσερή πηγή”. Κοράνι Οι πιστοί Κεφ. ΚΓ’ 52 Σύμφωνα με τους σχολιαστές το μέρος εκείνο ήταν στο οποίο η παρθένος απεσύρθη για να γεννήσει.
Η επίσκεψη στα ορεινά της Μαριάμης και του Ιωσήφ σύμφωνα με το ευαγγέλιο του Ιακώβου έγινε αφού ήπιαν από το ύδωρ της ελέγξεως, από όπου και επέστρεψαν ζωντανοί. (πρωτοευαγγέλιο Ιακώβου 16.3)
Σύμφωνα με το ευαγγέλιο του Λουκά η Μαρία πήγε στα ορεινά με βιασύνη για να επισκεφθεί την Ελισάβετ του Ζαχαρία η οποία ήταν έγκυος τον Ιωάννη.
Λουκ.1.39 «Αναστασα δε Μαριαμ εν ταις ημέραις ταύταις επορεύθη εις την ορεινην μετα σπουδης εις πόλιν Ιούδα, 40 και εισηλθεν εις τον οικον Ζαχαρίου και ησπάσατο την Ελισάβετ».
Την παραμονή της παρθένου στην έρημο, όπου και γέννησε τον Ιησού, προφητεύει ο Ιωάννης στην Αποκάλυψη. (Αποκ.ιβ’,4) “Και ο δράκων έστηκεν ενώπιον της γυναικός, της μελλούσης τεκείν, ίνα όταν γεννήσει το τέκνον αυτής καταφάγει. Καί έτεκεν υιόν άρρενα, ο οποίος στο μέλλον θα ποιμάνει πάντα τα έθνη εν ράβδω σιδηρά, και ηρπάσθη το τέκνον αυτής προς τον Θεόν και τον θρόνο αυτού. Και η γυνή έφυγε εις την έρημο, όπου έχει τόπον ετοιμασμένον από του Θεού”.
Το Κοράνι γράφει πως η Μαρία γέννησε κάτω από μια φοινικιά κι έπειτα επέστρεψε στον λαό της, από την έρημο. Όταν την είδαν να επιστρέφει κρατώντας στα χέρια της το παιδί της είπαν «ο πατέρας σου δεν συζούσε ποτέ με πόρνες, και η μητέρα σου δεν ήταν πόρνη. Αυτή τους έκανε νόημα δείχνοντας το παιδί».
«Ω αδερφή του Αααρών ! Ο πατήρ σου δεν ήταν ασεβής ούτε ακόλαστος η μήτηρ σου.» Κοράνι Μαριάμ Κεφ.ΙΘ’ 28-29
“Κρατώντας το παιδί, ήρθε στον λαό της, που της είπε: Είναι αλήθεια περίεργο! Αδερφή του Ααρών (Η αδερφή του Ααρών είναι η μοναδική Μαρία της βίβλου), ο πατέρας σου δεν συζούσε ποτέ με πόρνες, και η μητέρα σου δεν ήταν πόρνη. Αυτή τους έκανε νόημα δείχνοντας το παιδί. Αλλά αυτοί απάντησαν, πως μπορούμε να μιλήσουμε με ένα μωρό στην κούνια; Τότε το παιδί μίλησε και είπε: Είμαι ο υπηρέτης του Αλλάχ. Μου έδωσε το ευαγγέλιο και με όρισε προφήτη. Τέτοιος ήταν ο Ιησούς, ο γιος της Μαρίας.
Ήδη πριν τον θάνατο του Οκταβιανού, το 14 μ.Χ. είχε μάλιστα γίνει γνωστή η διδαχή του.
Τους αρχαίους χρόνους, εκείνο που εθεωρείτο σίγουρο, ήταν πως ο Χριστός γεννήθηκε την εποχή του βασιλιά Ηρώδη και πως η δράση του άρχισε τον καιρό του Αυγούστου Οκταβιανού. Ενώ λοιπόν διαβάζουμε στον Τερτυλλιανό και στον Ειρηναίο πως ο Χριστός γεννήθηκε το 41ο έτος του Αυγούστου, δηλαδή το 1 π.Χ., οι ίδιοι αυτοί και άλλοι απολογητές θεωρούν ότι η άνθιση της χριστιανικής διδασκαλίας έγινε τον καιρό του Αυγούστου Οκταβιανού Καίσαρα.
Ο Ευσέβιος της Καισαρείας αναφέρει στην εκκλησιαστική ιστορία (Δ΄,26,7) το γράμμα του Μελίτωνα στον Μάρκο Αυρήλιο, στον οποίο γράφει ότι «η χριστιανική φιλοσοφία άνθησε στα έθνη όταν στην εξουσία ήταν ο Αύγουστος Οκταβιανός»
“επανθήσασα δε τοις σοις έθνεσι κατά την Αυγούστου του σου προγόνου μεγάλην αρχήν”.
Ο Αύγουστος Οκταβιανός πέθανε το 14 μ.Χ., όταν σύμφωνα με την κατεστημένη άποψη ο Χριστός ήταν 14 χρονών και σύμφωνα με τον Λουκά ήταν μόλις 8 χρονών. Πως λοιπόν ανθεί επί Αυγούστου η διδασκαλία του Χριστού; Ακόμη και η παρουσία του δωδεκαετούς Ιησού στον ναό της Ιερουσαλήμ, η οποία αναφέρεται στο ευαγγέλιο του Λουκά, πρέπει να έγινε το 18 μ.Χ., τέσσερα χρόνια μετά το θάνατο του Οκταβιανού;
Τα ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης αναφέρουν πως το κήρυγμα του Χριστού ξεκίνησε μόνο μετά την αποκεφάλιση του Ιωάννου, η οποία έγινε σύμφωνα πάλι με τα ευαγγέλια μόλις τρία χρόνια πριν την σταύρωση του Σωτήρα, δηλαδή περίπου το 29 μ.Χ.. Η Χριστιανική φιλοσοφία θα έπρεπε έτσι να ανθεί επί Τιβερίου Καίσαρα και όχι επί Αυγούστου.
Δ
ες Ζην αναφέρειν την αμαρτίαν της γέννας”.
Στο Δία αποδίδεται το λάθος της γέννησης.
Η κατηγορία για μοιχεία δεν βάρυνε μόνο την βασίλισσα Μαρία την μητέρα του Αλεξάνδρου. Ακόμη και οι κόρες του Κάδμου έλεγαν, σύμφωνα με τις Βάκχες του Ευριπίδη, ότι ο Διόνυσος δεν γεννήθηκε από τον Δία, αλλά η μητέρα του η Σεμέλη πήγε με κάποιον θνητό αποδίδοντας στον Δία το λάθος της. “νυμφευθείσαν εκ θνητού τινός, ες Ζην αναφέρειν την αμαρτίαν της γέννας”.
Ο Γιάννης Κορδάτος γράφει ότι επειδή: «ένας από τους ευαγγελιστές μας βεβαιώνει πως οι συγχωριανοί του Ιησού μιλώντας γι΄αυτόν τον αποκαλούσαν περιφρονητικά υιόν της Μαρίας, είμαστε υποχρεωμένοι να δεχτούμε πως η παράδοση της εξώγαμης γέννησης του Ιησού δεν είναι πλαστή αφού υπάρχει διαμορφωμένη στο ευαγγέλιο». (Ιησούς Χριστός και Χριστιανισμός σελ.158)
Η έκφραση «υιός Μαρίας» δεν είναι καθόλου περιφρονητική στις ιστορίες του Ιωσήπου, όταν αποδίδεται στα παιδιά της Ασαμωναίας βασίλισσας. Σε όλους τους πρώτους πατέρες της εκκλησίας, η κατά σάρκα συγγένεια του Σωτήρα με τους Ιουδαίους προέρχεται από την Μαρία. Αν και συχνά συναντάει κανείς φράσεις όπως σπέρμα Δαβίδ ή εκ γένους Δαυίδ, ο Ιησούς παραμένει πάντα ο υιός Μαρίας (Μαρκ, στ΄, 3) ή ¨ο εκ Μαρίας και εκ Θεού¨. Ιγνάτιος ο Θεοφόρος προς τους Εφεσίους: (VII 2)
Υπάρχει όμως αναμφισβήτητα η παράδοση ότι ο Σωτήρας ήταν γέννημα πορνείας.
Οι Φαρισαίοι κατηγορούν ανοιχτά τον Ιησού, λέγοντας «εμείς δεν γεννηθήκαμε από πορνεία, ένα πατέρα έχουμε τον θεό».
«Είπον ουν αυτώ (στον Ιησού) εκ πορνείας ου γεγενήμεθα, ένα πατέρα έχομεν τον Θεόν». (Ιω.δ.41)
Ο Ωριγένης αναφέρει ότι οι Ιουδαίοι πίστευαν ότι ο Σωτήρα ήταν γέννημα πορνείας επειδή δεν παραδεχόταν την γέννηση του από Παρθένο.
«εκ πορνείας γεγενήσθαι τον Σωτήρα» «Εξήγηση εις Ιωάννην» (ΧΧ,15)
Ο Ματθαίος δικαιολογεί τις φήμες για την μοιχεία της «βασίλισσας» Μαρίας, γράφοντας ότι βρέθηκε έγκυος ενώ δεν είχε συνευρεθεί με τον Ιωσήφ. Δίνοντας όμως την γενεαλογία του Ιησού, θεωρεί πως ο Ιωσήφ ήταν ο σαρκικός του πατέρας. Αν όμως οι Φαρισαίοι, όπως ο Λουκάς, ήταν σίγουροι ότι ο Ιησούς ήταν υιός Ιωσήφ και η Μαρία ήταν γυναίκα του Ιωσήφ, γιατί τότε κατηγορείτε ως γιος πορνείας; Στο απόκρυφο ευαγγέλιο του Νικόδημου διαβάζουμε ότι οι υποστηρικτές του Χριστού αρνήθηκαν ότι ήταν γέννημα πορνείας γιατί γνώριζαν ότι ο Ιωσήφ παντρεύτηκε την Μαρία, οπότε δεν ήταν γιος πορνείας.
Φανερώνεται λοιπόν ένα περίεργο δίλημμα που θέλει τον Ιησού να είναι γεννημένος είτε εκ πορνείας, είτε από παρθένο. Με λίγα λόγια, ο Ιησούς γεννήθηκε είτε μέσω του Αγίου Πνεύματος, οπότε δεν είναι νόθος, είτε από τον Ιωσήφ, οπότε και είναι νόθος. Ο πραγματικός άνδρας της Μαρίας έχει εξαφανιστεί από την ιστορία αφήνοντας πίσω του ένα ανεξήγητο κενό. Έμεινε όμως ανεξίτηλη η παράδοση για την μοιχεία της Μαρίας.
Ο Ian Wilson παρατηρεί ότι στην γενεαλογία του νομιζόμενου Χριστού όπως δίνεται από τον ευαγγελιστή Ματθαίο, αναφέρονται τέσσερις γυναίκες, η Ταμάρ, η Ραχάβ, η Ρουθ και η Βηθσαβέ. «Η Ταμάρ ήταν πόρνη του ναού, η Ραχάβ ήταν η μαντάμ ενός οίκου ανοχής, η Ρούθ η πιο ηθική, επιδιδόταν σε ξεδιάντροπη ηθική εκμετάλλευση και η Βηθσαβέ διέπραξε μοιχεία με τον βασιλιά Δαβίδ». Wilson. «Ιησούς οι μαρτυρίες».
Στα κείμενα των ραβίνων αναφέρεται ότι η Μαρία γέννησε τον Ιησού με ένα Ρωμαίο στρατιωτικό ονόματι Παντέρα. Την άποψη αυτή παραδίδει και ο εθνικός συγγραφέας Κέλσος, ο οποίος έγραψε τον “Αληθή Λόγο” εναντίον των Χριστιανών και διασώθηκε αποσπασματικά στο βιβλίο που έγραψε εναντίον του ο Ωριγένης.
Ο Κέλσος γράφει, πως η Μαρία κατηγορήθηκε από τον Ιωσήφ “ως μεμοιχευμένη. Εκβληθείσα δε υπό του ανδρός και πλανωμένη ατίμως εγέννησεν από τινός στρατιώτου, Πάνθηρα τούνομα, τον Ιησούν, ούτος ουν διά πενίας εις Αίγυπτον μισθαρνήσας, ..επανείλθεν εν ταις δυνάμεσι μέγα φρονών και δι΄αυτάς θεόν αυτόν ανηγόρευσαν». (Αληθής Λόγος Ι,37)
Ο Ιουλιανός ο παραβάτης γράφει στο “κατά Γαλιλαίων” ότι μπορεί να αποδείξει πως ο Ιησούς ήταν νόθος. Την απόδειξη του βέβαια, δεν μας την μετέφερε ο επίσκοπος Αλεξανδρείας Κύριλλος, ο οποίος έγραψε ένα βιβλίο ανασκευάζοντας τα επιχειρήματα του Ιουλιανού.
Ε
Ώστε ούτος εστίν ον εζήτη ο Ηρώδης; Ευαγγέλιον Νικοδήμου Α΄ θ΄ 4
Δυστυχώς, τα ακριβή γεγονότα της γέννησης του Ασαμωναίου πρίγκιπα Αλεξάνδρου Ιωάννη δεν τα γνωρίζουμε εφόσον ο ιστορικός μας, ο Φλάβιος Ιώσηπος, περιέργως τα αποσιωπά. Όπως ακριβώς δεν γνωρίζουμε τα ακριβή γεγονότα της γέννησης του Χριστού.
Ο Ταρούτιος, ο φίλος του Ρωμαίου φιλοσόφου Ουάρωνα υποστήριζε ότι όπως από την ημερομηνία γέννησης ενός ανθρώπου προλέγομε τα συμβάντα της ζωής του, έτσι γνωρίζοντας την βιογραφία του και τα γεγονότα της εποχής του, μπορούμε να βρούμε τον χρόνο της γεννήσεως του. (Πλούταρχος, Βίοι, Ρωμύλος 12)
Σίγουρα είναι πολύ αισιόδοξο ένα τέτοιο εγχείρημα ακόμα και για τον καλύτερο αστρολόγο. Μπορούμε άραγε να ανακαλύψουμε την χρονολογία γέννησης του Αλεξάνδρου της Μαρίας από τα γεγονότα της εποχής του; Πολλοί ιστορικοί προσπάθησαν να χρονολογήσουν την γέννηση του Χριστού από το φαινόμενο του αστεριού των μάγων. Δυστυχώς το αστέρι δεν φώτισε ικανά την ιστορία εφόσον η γέννηση του Χριστού τοποθετείται τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο του Ηρώδη. Σύμφωνα με τον Ματθαίο, ο Χριστός γεννήθηκε στην Βηθλεέμ την εποχή του Μεγάλου Ηρώδη, όταν κατέφτασαν οι τρεις μάγοι ρωτώντας που βρίσκεται ο βασιλιάς των Ιουδαίων, που μόλις γεννήθηκε; Ακούγοντας ο βασιλιάς Ηρώδης τα νέα ταράχθηκε. Αμέσως άρχισε να σχεδιάζει την εξόντωση του νεογέννητου πρίγκιπα.
«Του δε Ιησού γεννηθέντος εν Βηθλέεμ της Ιουδαίας εν ημέραις Ηρώδου του βασιλέως, ιδού μάγοι από ανατολών παρεγένοντο εις Ιεροσόλυμα λέγοντες, Που εστιν ο τεχθείς βασιλεύς των Ιουδαίων; ακούσας δε ο βασιλεύς Ηρώδης εταράχθη και πάσα Ιεροσόλυμα μετ αυτού». Ματθαίος Β’ 1
Στο ευαγγέλιο του Λουκά, ούτε υποψίες για μοιχεία αναφέρονται, ούτε νήπια σφάζονται, ούτε κανένας κρύβεται από τον μισητό βασιλιά, ούτε μάγοι με δώρα καταφθάνουν στην Ιερουσαλήμ. Ο Χριστός γεννιέται σε σπήλαιο λόγω της συγκεντρώσεως μεγάλου πληθυσμού στην Βηθλεέμ όπου πήγαιναν για να απογραφούν. Οι αγγέλοι πετάνε γύρω από το “σπήλαιο του Θείου Βρέφους”, τραγουδώντας και προδίδοντας στον κάθε ποιμένα την γέννηση του βασιλιά της Ιουδαίας! Δεν καταλάβαιναν οι ποιμένες και οι τραγουδιστές της Θείας Γέννησης τον κίνδυνο μια τέτοιας φασαρίας!
Κι όμως δεν θα έπρεπε να είμαστε αυστηροί κριτές του ευαγγελιστή Λουκά, ο οποίος συνδύασε όπως φαίνεται την φασαρία που έκαναν οι Κουρήτες για να μην ακουστεί το κλάμα του νεογέννητου Δία, με το γλυκό τραγούδι των αγγέλων. Άλλωστε και η γέννηση σε φάτνη, ανήκει στην ευρύτερη παράδοση του θνήσκοντος θεού, όπως περιγράφει ο καθηγητής Παναγής Λεκατσάς. (Το θείον βρέφος)
Η σφαγή των νηπίων έχει συνδυαστεί με την καταδίωξη του νεογέννητου σωτήρα από τον Ηρώδη. Ο Χριστός κατηγορείται ότι απέδρασε ενώ τα παιδιά των Ιουδαίων σφαγιάστηκαν. Κανένας ιστορικός δεν αναφέρει αυτή την αποτρόπαια πράξη του Μεγάλου Ηρώδη. Αντίθετα είναι σε όλους γνωστή η καταδίκη των παιδιών του.
Ο Οκταβιανός Καίσαρας έλεγε ότι ήταν καλύτερα να ήσουν το γουρούνι του Ηρώδη παρά ο γιος του. Ο Ηρώδης δεν έτρωγε χοιρινό αλλά σκότωσε τα παιδιά του. Σύμφωνα με τον ιστορικό Ιώσηπο η θανάτωση των παιδιών της βασίλισσας Μαρίας ήταν ότι χειρότερο είχε πράξει ο βασιλιάς της Ιουδαίας, εκθέτοντάς τον εαυτό του στην ανθρώπινη ιστορία. Αρχ.ΙΖ΄ 1.1.-1
Ο Ηρώδης ήταν Ιδουμαίος στην καταγωγή και όχι Ιουδαίος. Θα έλεγε κανείς πως μια τέτοια σφαγή των νηπίων της Ιουδαίας, ήταν αντίποινα μιας παλαιότερης σφαγής που αναφέρεται στο βιβλίο της παλαιάς διαθήκης. Ο Δαυίδ έστειλε τον στρατηγό Ιωάβ εναντίων των Ιδουμαίων, ο οποίος σε έξι μήνες εξολόθρευσε όλα τα αρσενικά της Ιδουμαίας.
¨Και εσήκωσεν ο Κύριος αντίπαλον εις τον Σολομώντα, τον Αδάδ τον Ιδουμαίον, ούτος ήτο εκ του σπέρματος των βασιλέων της Ιδουμαίας. Διότι ότε ήτο ο Δαβίδ εν τη Ιδουμαία και Ιωάβ ο αρχιστράτηγος ανέβη να θάψη τους θανατωθέντας και επάταξε παν αρσενικόν εν τη Ιδουμαία, επειδή έξι μήνας εκάθησεν εκεί ο Ιωάβ μετά παντός Ισραήλ, εωσού εξολόθρευσε παν αρσενικόν εκ της Ιδουμαίας. Τότε ο Αδάδ έφυγεν αυτός και μετ΄αυτού τινές Ιδουμαίοι εκ των δούλων του πατρός αυτού, δια να υπάγωσιν εις την Αίγυπτον.¨ Βασιλειών Γ΄ (ια΄,14-17)
Ο ιστορικός της εκκλησίας Ευσέβιος δεν μας δίνει περισσότερες πληροφορίες από τα ευαγγέλια πάνω σε αυτό θέμα. Στην εκκλησιαστική ιστορία γράφει «περί της επιβουλής του Ηρώδου κατά των παιδίων και περί του τέλους της ζωής του». Αναφέρει λοιπόν πώς «όταν εγεννήθη ο Χριστός σύμφωνα με τις προφητείες στην Βηθλεέμ της Ιουδαίας, ο Ηρώδης έμαθε από τους μάγους που γεννήθηκε και άρχισε την καταδίωξη. Γι΄ αυτό ο θεός τον τιμώρησε ώστε να συμβούν καυγάδες και έριδες μέσα στην οικογένεια του και να βρει ένα κακό θάνατο. Πέραν δε τούτων ο ίδιος συγγραφεύς, (εννοεί τον Ιώσηπο) ιστορεί ότι ο Ηρώδης προ του θανάτου του εφόνευσε κι άλλον γνήσιον υιόν, τρίτον μετά τους δύο φονευθέντας προηγουμένως, και αμέσως μετά παρέδωσε την ζωή του με φοβερούς πόνους ». «Τοιούτο λοιπόν ήταν το τέρμα της ζωής του Ηρώδου, υποστάντος δικαίαν ποινήν δια τα παιδία τα οποία εφόνευσε εις την Βηθλεέμ από επιβολή κατά του Σωτήρος ημών». Εκκλ.Ιστ. Α΄ 8
Αυτά γράφει ο Ευσέβιος, συνδυάζοντας τα ευαγγέλια και τον Ιώσηπο, αφού πουθενά ο Ιώσηπος δεν αναφέρει τα νήπια της Βηθλεέμ αλλά ούτε και τα ευαγγέλια αναφέρουν την τιμωρία του βασιλέα Ηρώδη. Είναι πάντως απαραίτητο να έχει γεννηθεί ο σωτήρας των χριστιανών όταν ζούσε ο Ηρώδης και μάλιστα πριν ακόμα συμβούν οι καυγάδες και οι έριδες στην οικογένεια του ώστε να τιμωρηθεί για την σφαγή των νηπίων.
Ο Φλάβιος Ιώσηπος δεν αναφέρει καμιά σφαγή παίδων στην Βηθλεέμ αλλά πιστεύει πως ότι κακό έπαθε ο Ηρώδης και η οικογένεια του, το έπαθε μόνο εξαιτίας της δολοφονίας της βασίλισσας Μαρίας και των παιδιών της, του Αλεξάνδρου Ιωάννη και του Αριστοβούλου Ιούδα. Η χριστιανική παράδοση και το ευαγγέλιο του Ματθαίου αναφέρουν την καταδίωξη του σωτήρα από τον Ηρώδη αμέσως μετά την γέννηση του.
Βέβαια σύμφωνα με τον Ματθαίο οι τρεις μάγοι βρήκαν το Θείο Βρέφος σε κάποιο σπίτι και όχι σε σπηλιά, όπως περιγράφει ο Λουκάς. Όμως αυτό δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι όπως είπαμε ότι ο Ηρώδης πέθανε τέσσερα χρόνια δηλαδή πριν τον υποτιθέμενο χρόνο που γεννήθηκε ο Σωτήρας Χριστός. Κι όμως στο ευαγγέλιο του Νικόδημου, ο Πιλάτος ακούγοντας από τους Ιουδαίους την ιστορία για τους μάγους από την ανατολή και την σφαγή των παίδων αναφωνεί: ώστε αυτός είναι εκείνος τον οποίο ζητούσε ο Ηρώδης;
Ποιον όμως ζητούσε ο Ηρώδης; Στο ευαγγέλιο του Ιακώβου, το ονομαζόμενο πρωτοευαγγέλιο, ο Ηρώδης δεν καταδιώκει μονάχα ένα άγνωστο βρέφος μετά τις πληροφορίες των μάγων περί του αστέρος. Ο Ηρώδης εζήτει τον Ιωάννη γιατί όπως είπε οργισμένος στους υπηρέτες που έστειλε να τον αναζητήσουν, εκείνος θα γινόταν ο βασιλιάς του Ισραήλ.
«Ο δε Ηρώδης εζήτει τον Ιωάννη, και απέστειλεν υπηρέτας προς Ζαχαρίαν λέγων: Που απέκρυψας τον υιόν σου; Εκείνος απάντησε στους απεσταλμένους ότι ήταν λειτουργός του θεού και δεν γνώριζε που ήταν ο γιός του. Και απήλθον οι υπηρέται και ανήγγειλαν τω Ηρώδη ταύτα πάντα. Και οργισθείς ο Ηρώδης είπεν: Ο υιός αυτού μέλλει βασιλεύειν του Ισραήλ». πρωτοευαγγέλιο 23.1
Όλα αυτά έγιναν τις ημέρες του βασιλιά της Ιουδαίας Ηρώδη σύμφωνα με τον Λουκά. (Λουκ.1,1) «Εγένετο εν ταις ημέραις Ηρώδου βασιλέως της Ιουδαίας ιερεύς τις ονόματι Ζαχαρίας εξ εφημερίας Αβιά, και γυνή αυτω εκ των θυγατέρων Ααρών, και το όνομα αυτής Ελισάβετ.»
Μάλιστα σύμφωνα με τον Λουκά, ο πατέρας του Ιωάννη, ο Ζαχαρίας, έκρυβε την γυναίκα του την Ελισάβετ, επί πέντες μήνες. (Λουκ.1,24) “Μετά δε ταύτας τας ημέρας συνέλαβεν Ελισάβετ η γυνή αυτού, και περιέκρυβεν εαυτήν μήνας πέντε, λέγουσα ότι Ούτως μοι πεποίηκεν Κύριος εν ημέραις αις επειδεν αφελειν ονειδός μου εν ανθρώποις”.
Το κοράνι αναφέρει σε δύο κεφάλαια για τον οίκο Εμράν και για την Μαριάμ όπου το ζεύγος του Ζαχαρία και της Μαριάμ φέρνει ένα παιδί στον κόσμο το οποίο ονομάζεται Ιωάννης. Πουθενά δεν αναφέρει το κοράνι την Ελισάβετ ή τον Ιωσήφ.
«Η γυναίκα του Εμράν, ο οποίος σύμφωνα με τους σχολιαστές είναι ο πατέρας της Παναγίας ο Ιωακείμ, φέρνει ένα κορίτσι στον κόσμο που ονομάζετε Μαριάμ και το αφήνουν στο ναό. Ο δε Ζαχαρίας ανεδέχθη την εποπτείαν του βρέφους.» Κοράνι Οικος Εμραν Κεφ. Γ’ 31-32
Στο κεφάλαιο Μαριάμ του κορανίου ο άγγελος Κυρίου ανήγγειλε στον Ζαχαρία την γέννηση γιου, του οποίου το όνομα θα είναι Ιωάννης, προσθέτοντας ότι αυτό το όνομα δεν το είχε κανείς πριν από αυτόν. (Κοράνι ΜΑΡΙΑΜ Κεφ. ΙΘ 7-8) Βέβαια το όνομα Ιωάννης ήταν πολύ γνωστό στην Ιουδαία εφόσον έτσι ονομαζόταν πολλοί Ασαμωναίοι βασιλιάδες και πρίγκιπες.
Ο Ζαχαρίας ζήτησε σημείο από τον Θεό για εγγύηση της επαγγελίας και ο άγγελλος του είπε ότι για τρεις μέρες και τρεις νύχτες δεν θα μπορεί να μιλήσει. (Κοράνι ΜΑΡΙΑΜ Κεφ. ΙΘ 11) Το σημείο αυτό υποδηλώνει τις τρεις μέρες στον τάφο. Αυτό γίνεται φανερό εφόσον ο Ιωάννης του Ζαχαρία όπως τον περιγράφει το κοράνι, ήταν ευσεβής και αγαθός προς τους γονείς του, δεν ήταν βίαιος ή αποστάτης, η ειρήνη κατοικούσε μέσα του από την στιγμή της γεννήσεως του μέχρι του θανάτου και της αναστάσεως. (Κοράνι ΜΑΡΙΑΜ Κεφ. ΙΘ 14-15)
Η ανάσταση του Ιωάννη μνημονεύεται άλλωστε στα ευαγγέλια όταν Ηρώδης ο βασιλιάς άκουσε για τον βαπτιστή απορούσε γιατί κάποιοι έλεγαν ότι ο Ιωάννης αναστήθηκε εκ νεκρών.
(Λουκ.9,7) “Ηκουσεν δε Ηρώδης ο τετράρχης τα γινόμενα πάντα, και διηπόρει δια το λέγεσθαι υπό τινων οτι Ιωάννης ηγέρθη εκ νεκρών, υπό τινων δε οτι Ηλίας εφάνη, άλλων δε οτι προφήτης τις των αρχαίων ανέστη.”
ΣΤ
Ο Ηρώδης νόμισε πως είδε τον Αλέξανδρο να έρχεται οπλισμένος με το ξίφος εναντίον του.
Ως εφεστάναι δοκείν τον Αλέξανδρο ξιφήρη. Πολέμοι Α΄ 24.8 495-496
Για όσα συνέβησαν στο παλάτι του Ηρώδη κατηγορήθηκαν κυρίως οι Ασαμωναίοι. Η βασίλισσα Μαρία ήταν ειρωνική και υπερήφανη απέναντι στις άλλες γυναίκες και η νύφη της η Γλαφύρα καυχιόταν πολύ για την καταγωγή της. Ακόμα και «οι γιοι της Μαρίας κληρονόμησαν την περιουσία της μητέρας τους και από το μίσος που έτρεφαν για τα ανομήματα του Ηρώδη, θεωρούσαν τον πατέρα τους εχθρό, ήδη από τον πρώτο καιρό της εκπαίδευσης τους στην Ρώμη», γράφει ο Ιώσηπος. Ιουδαϊκού πολέμου. Α΄23 1 (445)
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιποι συγγενείς του βασιλιά δεν έφταιγαν. Πρώτος απ΄ όλους κατηγορήθηκε ο Αντίπατρος, ο μεγάλος γιος του Ηρώδη, εκείνος που είχε από την πρώτη του γυναίκα ονόματι Δώρα, πριν πάρει ακόμα τον θρόνο. Ο Αντίπατρος είχε κάθε συμφέρον να κακολογήσει τους γιους της βασίλισσας.
Ο γάμος του Ηρώδη με την Μαριάμμη ήταν αιτία να απομακρυνθεί η Δώρα από το παλάτι, αφήνοντας την κληρονομιά μονάχα για τα παιδιά των Ασαμωναίων. Τα γεγονότα όμως δεν ακολούθησαν την πορεία που ονειρευόταν η βασίλισσα Μαρία και η μητέρα της Αλεξάνδρα. Όταν τα αγόρια που είχαν βασιλική καταγωγή έμειναν ορφανά, ο Ηρώδης επανέφερε την πρώτη του γυναίκα στο παλάτι, μαζί με τον γιο της τον Αντίπατρο. Αρχ.ΙΣΤ 3.3 (78)
Ο μεγάλος γιος του Ηρώδη, “αφού κατάφερε να βάλει την μητέρα του την Δώρα στο κρεβάτι της Μαριάμμης χρησιμοποιώντας δύο όπλα την κολακεία και την διαβολή κατάφερε να κάνει τον βασιλιά να σκέφτεται την θανάτωση των γιων του”. Πολέμοι Α΄ 23.2 (451)
Έφταιξε μαζί με τον Αντίπατρο και η μητέρα του η Δώρα, η οποία προωθούσε φυσικά τον δικό της γιο διαβάλλοντας τα παιδιά της βασίλισσας. Οι συκοφαντίες «εξαγρίωναν τον Ηρώδη. Την αποστροφή που αισθανόταν ο βασιλιάς για τα παιδιά του την συμμεριζόταν κι άλλοι άνθρωποι της αυλής, άλλοι με δική τους θέληση και άλλοι με το ζόρι. Για το λόγο αυτό ο Αντίπατρος ήταν πανίσχυρος και εξίσου ισχυρή ήταν η μητέρα του Αντίπατρου η οποία καθώς ήταν χειρότερη από μητριά μισούσε τους εκ βασιλίδος» Πολέμοι Α΄ 24.2
Έφταιξε όμως πάνω απ΄ όλα και η ζήλεια της Σαλώμης, της αδερφής του Ηρώδη. «Μόλις τα παιδιά επέστρεψαν από την Ιταλία, τα πλήθη έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για τους νέους, καθώς ήταν προικισμένοι με το μεγαλείο της τύχης τους και τα πρόσωπα τους δεν ήταν ανάξια του βασιλικού αξιώματος. Σύντομα όμως προκάλεσαν τον φθόνο της Σαλώμης, της αδελφής του βασιλιά, και εκείνων που είχαν προκαλέσει με τις διαβολές τους την πτώση της Μαριάμμης, καθώς πίστευαν πώς αν τα αγόρια πάρουν την εξουσία, οι ίδιοι θα τιμωρούνταν για τα εγκλήματα που είχαν διαπράξει εναντίον της μητέρας τους. Αυτός ο φόβος τους έκανε να στρέψουν με την σειρά τους τις συκοφαντίες προς τα αγόρια και άρχισαν να διαδίδουν ότι δεν ήταν καθόλου ευχαριστημένα που ζούσαν με τον πατέρα τους λόγω του θανάτου της μητέρας τους. …Μ΄ αυτές τις κατηγορίες που δεν ήταν ανυπόστατες και γι΄ αυτό έμοιαζαν πιθανές, είχαν την δυνατότητα να βλάψουν τα αγόρια». Αρχαιολογια ΙΣΤ΄ 1.6 (2)
Συνέπεια όλων των συκοφαντιών ήταν να κατηγορηθεί ο Αλέξανδρος πως σχεδίαζε να δηλητηριάσει τον πατέρα του. Ο Ηρώδης τον φυλάκισε μαζί με τον αδερφό του Αριστόβουλο και τους πήγε στη Ρώμη για να δικαστούν ενώπιον του Καίσαρα. Εκεί τον Αλέξανδρο, δεν τον βοήθησε μόνο η καθαρή του συνείδηση αλλά και η δύναμη του λόγου του, γιατί ήταν πολύ καλός ρήτορας.
- Τον γουν Αλέξανδρον σύρας μέχρι Ρώμης ο πατήρ της εφ΄εαυτω φαρμακίας έκρινεν επί Καίσαρος. Πολέμοι Α΄ 23.3 (452)
Η αθώωση των παιδιών της Μαρίας δεν σταμάτησε τις συκοφαντίες. Επιστρέφοντας στην Ιουδαία αντιμετώπισαν ακόμη μεγαλύτερη εχθρότητα.
“Η Σαλώμη που ήταν ιδιαίτερα εχθρική προς τους νέους, δεν επέτρεπε στην κόρη της Βερενίκη να δείχνει συζυγική αγάπη στον άνδρα της Αριστόβουλο, αντίθετα την έπεισε να της μαρτυρά οτιδήποτε έλεγε σε αυτήν ιδιωτικά, και όποτε υπήρχε διαφωνία μεταξύ τους, όπως συμβαίνει μερικές φορές, κι έσπερνε υποψίες στην κόρη της. Μ΄ αυτό τον τρόπο η Σαλώμη μάθαινε τα πάντα που συνέβαιναν και κατάφερε να κάνει και την κόρη της εχθρική προς τον νεαρό. Αυτή για να ευχαριστήσει την μητέρα της έλεγε ότι όταν ήταν μόνοι τους, οι νεαροί μιλούσαν για την Μαριάμμη, ότι μισούσαν τον πατέρα τους και ότι συνεχώς απειλούσαν πως αν έπαιρναν κάποτε την εξουσία θα έκαναν υπαλλήλους των χωριών τους γιους που γεννήθηκαν από τις άλλες γυναίκες του Ηρώδη. Όσο για τις γυναίκες, αν τις έβλεπαν ποτέ να χρησιμοποιούν παρόμοια βασιλική αμφίεση με την μητέρα τους, θα τις έντυναν με κουρέλια αντί τα τωρινά τους ρούχα και θα τις έκλειναν σε ένα μέρος που δεν θα έβλεπαν το φως του ήλιου. Τα σχόλια αυτά μεταφερόταν πάντα στον Ηρώδη, ο οποίος τα άκουγε με ταραχή αλλά προσπαθούσε να διορθώσει την κατάσταση”. Αρχαιολ.ΙΣΤ 7.3 201-204
Με αυτό τον τρόπο στην εξαγρίωση του Ηρώδη εναντίον των γιων του συνέβαλε και η Σαλώμη. Ο γαμπρός της ο Αριστόβουλος την είχε πληροφορήσει κάποτε ότι ο Ηρώδης ετοιμαζόταν να την σκοτώσει επειδή ήθελε να παντρευτεί τον Άραβα βασιλιά Σύλαιο. Η Σαλώμη ανέφερε την προειδοποίηση αυτή στον Ηρώδη ο οποίος έχασε την υπομονή του και συνέλαβε και τους δύο γιους του και τους φυλάκισε χωριστά ετοιμάζοντας τις μυνήσεις. Πολέμοι Α΄ 27.1 (535)
Αμέτοχος δεν ήταν και ο αδερφός του Ηρώδη, ο Φερώρας. «Εκείνος πήγε στον Αλέξανδρο και του είπε ότι άκουσε από την Σαλώμη, πως ο Ηρώδης ήταν ερωτευμένος με την Γλαφύρα και δεν μπορούσε να τιθασεύσει το πάθος του.» Τα λόγια του Φερώρα έκαναν τον Αλέξανδρο ν΄ αντιμετωπίζει με υποψία την συμπάθεια που φανέρωνε ο βασιλιάς Ηρώδης για την Γλαφύρα. Αρχαιολογία ΙΣΤ΄ 7.4
Οι πληροφορίες της Σαλώμης και ιδιαίτερα του Αντίπατρου είχαν τρομοκρατήσει πραγματικά τον Ηρώδη. Τότε ο εφιάλτης που ζούσε πήρε μορφή κι εμφανίσθηκε μπροστά του το φάντασμα του οπλισμένου Αλεξάνδρου. «Ο βασιλιάς είχε τόσο πολύ φοβηθεί από τα σημεία και τέρατα του Αντίπατρου, πού νόμισε κάποια στιγμή πως είδε τον Αλέξανδρο να έρχεται οπλισμένος με το ξίφος εναντίον του. Τον συνέλαβε, λοιπόν, και τον φυλάκισε αμέσως και ύστερα άρχισε να βασανίζει τους φίλους του» Πολέμοι Α΄ 24.8 495-496
Τρεις ευνούχοι υπηρέτες που ανακρίθηκαν είπαν ότι τα παιδιά της βασίλισσας ετοιμαζόταν να βασιλέψουν στη θέση του πατέρα τους που είχε πια γεράσει, παρόλο που το έκρυβε βάφοντας τα μαλλιά του μαύρα. (Αρχ.ΙΣΤ 8.1 – 233)
Ο ανυπόμονος να βασιλέψει Αντίπατρος παραπονιόταν στην μητέρα του ότι τα μαλλιά του είχαν ασπρίσει και ο πατέρας του ξανανιώνει. Αρχ. Α΄ 30.3 –587 Ίσως δεν γνώριζε ότι ο Ηρώδης τα έβαφε.
Γίνεται φανερό πως το παλάτι μετατρεπόταν σε κόλαση για τον βασιλιά και τα παιδιά της Μαρίας. Αντιλαμβανόμενος την κατάσταση ο Ηρώδης είπε ότι κάποιος δαίμονας καταστρέφει το σπίτι του.
Δαίμων τις εξηρεμεί τον εμόν οίκον. Πολέμοι Α΄ 32΄ 2
Η μορφή του οπλισμένου Αλεξάνδρου σίγουρα θεωρήθηκε από τον Ηρώδη ως ο κακός δαίμονας που τον κατεδίωκε. Δεν αντιλαμβανόταν ότι ο κακός δαίμονας, χρησιμοποιούσε όλους τους συγγενείς του βασιλιά αλλά και άτομα που βρισκόταν μακρύτερα από την οικογένεια. Όταν συνέβαιναν αυτά κατέφτασαν στην Ιουδαία διάφορες γνωστές προσωπικότητες, οι οποίες συνέβαλαν στην εργασία του δαιμονίου που κατέστρεφε την οικογένεια του Ηρώδη.
Εκείνο τον καιρό πήγε στην Ιουδαία και ο Ευρυκλής του Λάχαρη, ο βασιλιάς της Σπάρτης. Πολέμοι Α΄ 26.1 513 Τον Ευρυκλή έκανε βασιλιά ο Αύγουστος Οκταβιανός, γιατί είχε πολεμήσει γενναία στην ναυμαχία στο Άκτιο, καταδιώκοντας το καράβι του Αντώνιου. Ο Αντώνιος είχε καταδικάσει σε θάνατο τον πατέρα του Ευρυκλή, κι έτσι ο γιος του έπαιρνε εκδίκηση. Όταν ο Αντώνιος στάθηκε στην πρύμη ρωτώντας, ποιός κυνηγά με τόση μανία τον Αντώνιο, εκείνος απάντησε: εγώ ο Ευρυκλής του Λάχαρη που ο Οκταβιανός μου δίνει την ευκαιρία να εκδικηθώ τον θάνατο του πατέρα μου. Πλούταρχος Αντώνιος 67 3-4
Αυτός ο Ευρυκλής, σύμφωνα με τον Ιώσηπο, φιλοξενήθηκε στο σπίτι του Αντίπατρου, αφού ο Αντίπατρος είχε παλαιότερα φιλοξενηθεί στη Σπάρτη και ανταπέδιδε έτσι την φιλοξενία. Ο Ευρυκλής προσποιήθηκε ότι ήταν φίλος του Αλεξάνδρου, ότι τιμούσε τον πεθερό του τον Αρχέλαο της Καππαδοκίας και την πριγκίπισσα Γλαφύρα, αλλά στην πραγματικότητα τον κολάκευε και τον πρόδιδε. Ο Αλέξανδρος τον σύστησε στον αδερφό του τον Αριστόβουλο και όλοι γενικά τον τιμούσαν για την καταγωγή του. Πολέμοι Α΄ 26.2 516
Ο Σπαρτιάτης Ευρυκλής μιλώντας στον Αλέξανδρο και τον Αριστόβουλο τους έλεγε ότι μόνο εκείνοι καταγόταν από τον Ηρακλή και ήταν πραγματικοί βασιλιάδες. Ο Ηρόδοτος αναφέρει μια ιστορία η οποία σίγουρα ενδυνάμωνε τα επιχειρήματα των παιδιών της Μαρίας.
«Ενώ ο Δαρείος ήταν έτοιμος να ξεκινήσει την εκστρατεία εναντίον της Ελλάδος ξέσπασε μεγάλη φιλονικία ανάμεσα στους γιους του για το ζήτημα της διαδοχής. Ο Δαρείος πριν γίνει βασιλιάς είχε αποκτήσει τρεις γιους από την κόρη του Γωβρύα και όταν έγινε βασιλιάς άλλους τέσσερις από την Άτοσσα, την κόρη του Κύρου. Από τους πρώτους τρεις μεγαλύτερος ήταν ο Αρτοβαζάνης, ενώ από τους άλλους ήταν ο Ξέρξης. Ο Αρτοβαζάνης διεκδικούσε τον θρόνο ισχυριζόμενος ότι ήταν ο μεγαλύτερος γιος. Έτυχε να είναι εκείνη την εποχή στα Σούσα, ένας Σπαρτιάτης, ο Δημάρατος του Αρίστωνα. Εκείνος συνάντησε τον Ξέρξη και τον συμβούλεψε να τονίσει μεταξύ των επιχειρημάτων πως μόνο εκείνος ήταν γιος βασίλισσας. Και στην Σπάρτη είπε ο Δημάρατος υπάρχει η ίδια αρχή. Αν γεννηθούν παιδιά πριν ο πατέρας τους γίνει βασιλιάς, και όταν αποκτήσει νεώτερο γιο, η βασιλεία περνάει σε αυτόν τον νεώτερο.» Ηροδόρου Πολύμνια 2-4
Σύμφωνα με την ιστορία αυτή ο Ηρώδης δεν έπρεπε να αμφιβάλλει ότι τα παιδιά της Μαρίας κληρονομούσαν την βασιλεία, εφόσον η μητέρα του Αντίπατρου, η Δώρα, δεν ήταν βασίλισσα. Ωστόσο όταν τα παιδιά είχαν βρεθεί κατηγορούμενοι στην Ρώμη μπροστά στον Καίσαρα είχε αποφασιστεί πως δικαιούνται και οι τρεις την διαδοχή, ο πρώτος λόγω ηλικίας και οι άλλοι λόγω της ευγενούς καταγωγής. Πολέμοι Α΄ 23.5 (458)
Ο Ευρυκλής παίζοντας διπλό ρόλο, κολάκεψε τον Ηρώδη αποκαλώντας τον σωτήρα και ευεργέτη. Πολέμοι Α΄ 10.4- 530 Τον πληροφόρησε μάλιστα πως τα παιδιά της Μαρίας επέμεναν για το δικαίωμα τους στην βασιλεία και κατηγορούσαν τους δολοφόνους των συγγενών τους. Αρχ. ΙΣΤ 10.1-306 Και συνέχισε τις συκοφαντίες λέγοντας πως «ακονίστηκε το ξίφος και βρίσκεται στο δεξί χέρι του Αλεξάνδρου» Πολέμοι Α΄ 520
Η φράση αυτή έχει σκοπό να θυμίσει ξανά το εφιαλτικό όραμα του Ηρώδη. Ο Ευρυκλής γνωρίζοντας το περιστατικό κορόιδεψε με μεγάλη ευκολία και τρομοκράτησε τον βασιλιά. Ο σπαρτιάτης βασιλιάς έφυγε από την Ιουδαία χαμογελώντας, φορτωμένος με δώρα. Ο Αλέξανδρος, η Γλαφύρα και ο Αριστόβουλος, βρέθηκαν στην φυλακή, ενώ συνεχιζόταν οι έρευνες για την φημολογούμενη μεγάλη συνομωσία. Σύμφωνα με τις κατηγορίες σχεδίαζαν να φύγουν στον Αρχέλαο της Καππαδοκίας και από εκεί στην Ρώμη, ώστε με την βοήθεια του να κατηγορήσουν τον Ηρώδη στον Καίσαρα.
Ο βασιλιάς Αρχέλαος έστειλε στην Ιουδαία ένα δικό του άνθρωπο, ονόματι Μήλα, ενδιαφερόμενος φυσικά για την κόρη του. Εκείνος κανόνισε να δει τον πρώτα Αλέξανδρο και μετά επισκέφθηκαν μαζί την Γλαφύρα στο δικό της κελί για να την ρωτήσουν αν γνώριζε για την συνομωσία. Τότε εκτυλίχθηκε μια συγκινητική σκηνή.
«Μόλις πήγαν σε αυτήν κι εκείνη είδε τον Αλέξανδρο αλυσοδεμένο, χτύπησε το κεφάλι της και φώναξε δυνατά και σπαραχτικά. Ο νεαρός έκλαψε επίσης. Όσο για τους παρευρισκόμενους, το θέαμα ήταν τόσο οδυνηρό που για μεγάλο διάστημα δεν μπορούσαν να πουν ή να κάνουν τίποτα σχετικό μ΄ αυτά για τα οποία είχαν έρθει.»
Αρχ.ΙΣΤ 10.7 329-330
Ο Πτολεμαίος, υπασπιστής του Ηρώδη, ρώτησε τον Αλέξανδρο αν η Γλαφύρα γνώριζε τα γεγονότα. Ο Αλέξανδρος απάντησε πως η μητέρα των παιδιών του, γνώριζε πραγματικά τα πάντα και συνέχισε λέγοντας στον Πτολεμαίο πως: «Καμιά ασέβεια, σαν αυτές για τις οποίες με υποπτεύονται όσοι έχουν το μικρότερο δικαίωμα να το κάνουν, δεν μπήκε στο μυαλό μου, ούτε εσύ ξέρεις κάτι πέρα από το ότι αποφασίσαμε να πάμε στον Αρχέλαο και από κει στην Ρώμη».
Ο Ηρώδης θεώρησε πως ακόμη και ο βασιλιάς της Καππαδοκίας Αρχέλαος συμμετείχε στην συνωμοσία. Έστειλε λοιπόν επιστολές για σύγκληση συμβουλίου σε όσους θεώρησε καλό να καλέσει, με εξαίρεση τον Αρχέλαο, για τον οποίο θεώρησε ότι δεν μπορούσε να παρευρεθεί. Δεν παρουσίασε ούτε τους γιους του στο δικαστήριο που έστησε βιαστικά για να τους καταδικάσει. Πράξη σοφή, σύμφωνα με τον Ιώσηπο, αφού ο Ηρώδης γνώριζε πως μόνο η παρουσία τους θα ήταν αρκετή να προκαλέσει οίκτο. Χωρίς οίκτο όφειλαν να δικαστούν τα δύο αδέρφια, χωρίς καν να τους δοθεί η ευκαιρία να μιλήσουν. Ο Αλέξανδρος άλλωστε φημιζόταν για την δύναμη του λόγου του και σίγουρα χωρίς δυσκολία θα αντέκρουε τις κατηγορίες. “Για τον λόγο αυτό παρέμειναν υπό επιτήρηση στην Πλατάνη, ένα χωριό στην περιοχή της Σιδώνας”. Πολέμοι Α΄ 27.4 540
Όταν οι τελευταίοι απόγονοι της βασιλικής δυναστείας των Ασαμωναίων οδηγούνται στον θάνατο ο κόσμος αγωνιά και περιμένει με δέος τα γεγονότα. Άλλωστε εκείνος ο στρατιωτικός Τίρωνας έλεγε στον Ηρώδη πως «δεν υπάρχει άνδρας που να μη λυπάται για τους νεαρούς και πολλοί αξιωματικοί εκφράζουν ανοιχτά την αγανάκτηση τους. Πολέμοι Α΄ 27.4(546)
Όλη η Συρία και οι Ιουδαίοι βρίσκονταν σε αγωνία, περιμένοντας το τέλος του δράματος. Κανείς όμως δεν πίστευε ότι ο Ηρώδης ήταν ικανός να σκοτώσει τα παιδιά του. Εκείνος παίρνοντας τα παιδιά του από την Τύρο, έφθασε με πλοίο στην Καισάρεια, σκεφτόμενος με ποιο τρόπο θα σκότωνε τα αγόρια.
“Όλη τε Συρία και παν το Ιουδαϊκόν βρίσκονταν σε αγωνία, περιμένοντας το τέλος του δράματος. Κανείς όμως δεν πίστευε ότι ήταν μέχρι τεκνοκτονίας ωμός ο Ηρώδης, ο δε σύρας τους υιούς εις Τύρον, κακείθεν διαπλεύσαν εις Καισάρειαν, τρόπον αναιρέσως τοις μειρακίοις εσκέπτετο”. Αρχ.ΙΣΤ 11.4 – 394
Ο Ηρώδης έστειλε τα παιδιά στη Σεβαστή (Σαμάρεια) και διέταξε να κρεμαστούν. Η διαταγή εκτελέστηκε αμέσως και ο Αλέξανδρος, ο οποίος θεωρήθηκε νόθος και αλητήριος κρεμάστηκε στην πλατεία της Σαμάρειας. Δόθηκε εντολή τα πτώματα να μεταφερθούν στο Αλεξάνδρειο φρούριο για να ταφούν εκεί μαζί με τον Αλέξανδρο, τον παππού της μητέρας τους. Πολέμοι Α΄ 27.6 551
Ετσι έγινε και την νύχτα, τα κορμιά τους τοποθετήθηκαν στο Αλεξάνδρειο φρούριο. “Τα δε σώματα νύκτωρ εις Αλεξάνδρειον απέθεντο του τε μητροπάτορος εκεί και των πλείστων αυτοίς προγόνων κειμένων”. Αρχ.ΙΣΤ 11.7 - 394
(Αποκ.11:7) “Και όταν τελέσωσιν την μαρτυρίαν αυτών, το θηρίον το αναβαίνον εκ της αβύσσου ποιήσει μετ' αυτών πόλεμον και νικήσει αυτούς και αποκτενεί αυτούς. και το πτώμα αυτών επί της πλατείας της πόλεως της μεγάλης, ήτις καλείται πνευματικως Σόδομα και Αίγυπτος, όπου και ο κύριος ημών εσταυρώθη”.
Αποκαλείτε όμως Σόδομα και Αίγυπτος η Ιερουσαλήμ; Όχι βέβαια, Αίγυπτος αποκαλείτε η Σεβαστή, η πρωτεύουσα της Σαμάρειας, όπου και κρεμάστηκε επί ξύλου, ο Αλέξανδρος της Μαρίας!
Ζ
οι Αλεξάνδρου και Αριστοβούλου δαίμονες εκδικούνται
Ο Ιώσηπος δεν θεωρεί μοναδικό υπεύθυνο τον Ηρώδη για την εκτέλεση των παιδιών. Οι υπαίτιοι για την καταδίκη τους ήταν πολλοί. Μετά τον θάνατο των γιων της Μαρίας σύμφωνα με τον Ιώσηπο άρχισαν να τιμωρούνται ένας ένας όσοι τους είχαν συκοφαντήσει. Ακόμη και ο Ευρυκλής ο Σπαρτιάτης κατηγορήθηκε για εξέγερση στην Αχαία και εξορίστηκε. «Με αυτόν τον τρόπο εκδικήθηκαν ο Αλέξανδρος και ο Αριστόβουλος», ισχυρίζεται ο Ιώσηπος. Πολέμοι Α΄ 26.4 - 531
Ασχημο ήταν και το τέλος του Φερώρα, αδερφού του Ηρώδη «ενός από τους δολοφόνους του Αλεξάνδρου και του Αριστοβούλου». Αρχ. Α΄ 29.4 –581
Η εκδίκηση έπεφτε τώρα πάνω στον πραγματικό υπεύθυνο, τον Αντίπατρο, ξεκινώντας από τον θάνατο του Φερώρα. Πολ. Α΄ 30.1 –582
«Όταν ο Αντίπατρος απαλλάχτηκε από τα αδέρφια του, εμπλέκοντας τον πατέρα του στα πιο ασεβή εγκλήματα και εκθέτοντας τον στη θεία δίκη, οι ελπίδες του για το μέλλον δεν ήταν καθόλου όπως τις είχε σχεδιάσει, γιατί ενώ είχε απαλλαγεί από τα αδέρφια του είχε φουντώσει πολύ το μίσος του λαού εναντίον του. Εκτός από αυτό είχε μεγαλύτερο πρόβλημα με την στάση των ενόπλων δυνάμεων» Αρχ.ΙΖ΄ 1.1.-1
«Ο θεός τον τιμώρησε τον Αντίπατρο για την δολοφονία των αδελφών του. Θα μιλήσω για όλη την ιστορία ώστε να μείνει παράδειγμα και προειδοποίηση στην ανθρωπότητα να ακολουθεί την αρετή σε όλες τις περιστάσεις. Αρχ.ΙΖ΄ 3.3-60
Ενώ ο Αντίπατρος έλειπε στην Ρώμη, στην Ιουδαία σχεδιαζόταν ήδη η καταδίκη του. Οι συκοφαντίες τώρα αφορούσαν τον μεγάλο γιο του Ηρώδη. Ακόμα και οι κουτσομπολίστικες κουβέντες της μητέρας του χρησιμοποιήθηκαν εναντίον του. «Η μητέρα του Αντίπατρου έλεγε διάφορα για μαντείες και θυσίες που έγιναν εναντίον του βασιλιά, τις ασελγείς σχέσεις του Αντίπατρου με τις γυναίκες του Φερώρα, τις οινοποσίες και τις ερωτικές υπερβολές» Αρχαιολ. ΙΖ 5.6 - 121
Τα φαντάσματα (δαίμονες) του Αλεξάνδρου και του Αριστοβούλου ήταν αυτά που τριγυρνούσαν στο παλάτι αποκαλύπτοντας τα μυστικά και δικάζοντας πρόσωπα.
Περιιόντες δε οι Αλεξάνδρου και Αριστοβούλου δαίμονες, άπαν το βασίλειο ερευνηταί τε και μηνυταί των αδήλων εγίνοντο. Πολέμοι Α΄ 30΄ 7
Ο Αντίπατρος επέστρεψε στην Ιουδαία χωρίς να γνωρίζει ότι είχε ήδη συκοφαντηθεί και καταδικαστεί από τον Ηρώδη. Ενώ λοιπόν πολλοί γνώριζαν για τις κατηγορίες εναντίων του, κανένας δεν τον προειδοποίησε, λες και οι δαίμονες των δολοφονημένων αδερφών, έκλειναν το στόμα σε όσους ήθελαν να μιλήσουν.
Τάχα και τους απαγγέλειν προηρημένους οι των ανηρημένων δαίμονες αδελφών εφίμουν. Πολέμοι Α΄ 31΄ 2 (612)
Παρασυρμένος από το δαιμόνιο έφθασε στην Καισάρεια, όπου τον υποδέχθηκε μονάχα η γυναίκα του και η μητέρα του κλαίγοντας, λίγο πριν ο Ηρώδης τον ρίξει στην φυλακή. «ενήγεν γαρ το δαιμόνιο» Πολέμοι Α΄ 31΄ 3
Η
Η μελαγχολία του Ηρώδη
Ο Ηρώδης πίστευε πλέον ότι για όλα έφταιγε ο Αντίπατρος και όχι τα παιδιά της βασίλισσας Μαρίας. Ην δε τούτων απάντων αίτιος Αντίπατρος Αρχαιολογια ΙΣΤ΄ 8.4 (244)
Αναγνωρίζοντας ότι τον είχαν εξαπατήσει είχε εξαγριωθεί περισσότερο και είχε γίνει θηρίο. «Οι τρομοκρατημένες γυναίκες έλεγαν ότι ο Ηρώδης έχοντας δολοφονήσει την Μαριάμμη και τα παιδιά της, δεν θα λυπηθεί κανέναν. Γι΄ αυτό είναι καλύτερα να φεύγουμε μακριά από αυτό το θηρίο». Αρχ. Α΄ 30.3 –586
Σα να μην έφταναν όλα αυτά, ο λαός εξεγέρθηκε εναντίον του, σίγουρα αναπολώντας την Ασαμωναϊκή βασιλεία. Παρόλο που είχε ήδη αρρωστήσει προσπάθησε να μιλήσει στον κόσμο. «Ο Ηρώδης εξήγησε στους εξεγερμένους πως με πολλά έξοδα είχε κατασκευάσει το ναό της Ιερουσαλήμ, ενώ οι Ασμοναίοι είχαν σταθεί ανίκανοι να κάνουν κάτι τόσο μεγάλο προς τιμή του θεού στα εκατόν είκοσι πέντε χρόνια της βασιλείας τους.» Αρχαιολ. ΙΖ 6.3 - 162
Λεγόταν τότε ότι η αρρώστια του βασιλιά Ηρώδη ήταν η ποινή που του επέβαλε ο θεός για την μεγάλη του ασέβεια. Αρχαιολ. ΙΖ 6.5 – 168 και 170
Τις τελευταίες του εκείνες στιγμές ο χαρακτήρας του δεν είχε τίποτα ανθρώπινο να παρουσιάσει, αφού έδωσε διαταγή να σκοτώσουν ένα μέλος από κάθε οικογένεια, ώστε όλοι να συμμετέχουν στο πένθος του θανάτου του. Αρχαιολ. ΙΖ 6.6 – 180
Είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς την τραγική φιγούρα του άρρωστου γέροντα Ηρώδη. Η πρώτη φορά που αρρώστησε άσχημα ήταν όταν καταδίκασε τη γυναίκα του, την βασίλισσα Μαρία. Ο βασιλιάς είχε σχεδόν τρελαθεί κι ενώ την είχε σκοτώσει την καλούσε σα να ήταν ζωντανή. Έχοντας εξοντώσει πολλά από τα μέλη της ίδιας του της οικογένειας είχε πλέον παρανοήσει τόσο ώστε να επιθυμεί τον θάνατο ακόμα περισσότερων.
Η περίπτωση του μπορεί να συγκριθεί με την λεγόμενη ιερή νόσο, την μανία ή τρέλα που κυριεύει ανθρώπους οι οποίοι πάσχουν από την μαύρη χολή. Στην πραγματεία που αποδίδεται στον Αριστοτέλη για το πρόβλημα της μελαγχολίας αναφέρεται ότι «οι μεγάλοι άντρες, πολιτικοί ή φιλόσοφοι ή ποιητές προσβάλλονται από την ασθένεια της μαύρης χολής σαν αυτές που αναφέρουν οι ηρωικές διηγήσεις για τον Ηρακλή. Οι τρέλα που έστρεψε τον Ηρακλή εναντίον των παιδιών του και οι πληγές λίγο πριν την αποθέωση του στην Οίτη φανερώνουν ότι έπασχε από αυτή τη νόσο, γράφει ο Αριστοτέλης» Αριστοτέλης το 30ο πρόβλημα. Εκδόσεις Αγρα.
Ο βασιλιάς Ηρώδης παρουσιάζει τα ίδια συμπτώματα καθώς στράφηκε εναντίον των παιδιών του αλλά και το σώμα του γέμισε πληγές λίγο πριν τον θάνατο του. Ακόμα ο Ιώσηπος μας πληροφορεί ότι λίγο πριν τον θάνατο του βρισκόταν σε κατάσταση βαθιάς μελαγχολίας.
Επιστρέφοντας από την Ιεριχώ, παραγίνεται μελαγχολών ήδη.. Πολέμοι Α΄ 23.6 -659
Το όραμα του Ηρώδη, όταν νόμισε πως είδε τον Αλέξανδρο να κρατάει το ξίφος, μπορεί να εξηγηθεί από αυτή την κατάσταση μελαγχολίας στην οποία βρισκόταν. Ο θάνατος του, παρόλο που περιγράφεται φρικτός, δεν απέχει από τους θανάτους πολλών ηρώων.
Ο θάνατος του Ηρώδη, και δη αιδοίου σεπηδών σκώληκας γεννώσα. Πολέμοι Α΄ 23.5 -656
Στην αυλή του Ηρώδη δεν αγνοούσαν τον Αριστοτέλη και την πραγματεία του για την μαύρη χολή. Ο γραμματέας του, ο Νικόλαος Δαμασκηνός, ήταν από τους πιο γνωστούς μελετητές του Αριστοτέλη. «Ο όρος μετά τα φυσικά στον Αριστοτέλη είναι άγνωστος. Για πρώτη φορά τον συναντούμε στον Νικόλαο τον Δαμασκηνό που έζησε την εποχή του Αυγούστου στην αυλή του βασιλέως της Ιουδαίας του Μεγάλου Ηρώδη.» Αριστοτέλους Πρώτη φιλοσοφία Κ.Δ.Γεωργούλη Εκδοσεις Παπαδήμα 1985
Ο ίδιος ο Ηρώδης ασχολήθηκε αρκετά με τις επιστήμες. «Ο Κωνσταντίνος Πορφυρογένητος αναφέρει ότι ο Ηρώδης ασχολήθηκε με φιλοσοφία, ρητορική και ιστορία, έχοντας στο πλάι του τον Δαμασκηνό. Όταν ταξίδεψε στην Ρώμη να συναντήσει τον Καίσαρα συζητούσαν μαζί φιλοσοφικά ζητήματα». Κόκκινος (Σελ.124)
Το ψυχολογικό πορτραίτο του Ηρώδη ήταν πολύ διαφορετικό εκείνη την εποχή από το σημερινό. Τα εγκλήματα του Ηρώδη δεν ήταν μοναδικά στην ιστορία. Ωστόσο ο κεντρικός ρόλος του από την μια στην Ρωμαϊκή αυτοκρατορία και από την άλλη στην χριστιανική ιστορία τον έχει κατατάξει σε ένα από τα μεγαλύτερα θηρία της γης. Κι όμως είναι ένας από τους τρεις βασιλιάδες που έχτισαν ναό στην Ιερουσαλήμ. Μετά τον Σολομώντα και τον Κύρο της Περσίας, ο βασιλιάς Ηρώδης ήταν εκείνος που έχτισε τον τρίτο και μεγαλύτερο ναό. Σε μια επίσκεψη του στην Ολυμπία αποδέχθηκε την θέση του προέδρου για τον εορτασμό αλλά εξασφάλισε τα χρήματα για την διαιώνιση τους, ώστε να τιμούν πάντα την μνήμη του ως προέδρου. Πολέμοι Α΄ 19.12
Έχτισε ακόμα το ναό του Απόλλωνα στη Ρόδο όταν καταστράφηκε από φωτιά, καθώς και χρηματοδότησε πολλά ειδωλολατρικά μνημεία στις ελληνικές πόλεις. Πολέμοι Α΄ 19.11
Καμία άλλη οικογένεια, γνωστή σε μας που ανατράφηκε ανάμεσα στην Ιουδαϊκή κοινότητα στην Ιουδαία δεν έφθασε σε τέτοιο βαθμό εξελληνισμού όπως του Ηρώδη. Κόκκινος Σελ.29 Ο Ηρώδης ήταν πολύ πιο κοντά στους Έλληνες παρά στους Ιουδαίους. Αρχ. 19.329 Ο οικογενειακός θεός της Ηρωδιανής δυναστείας ήταν ο Απόλλωνας ή αλλιώς στα Ιδουμαϊκά ο θεός Κος. Έχει βρεθεί επιγραφή στην Δήλο του Αντίπα αφιερωμένη στον Απόλλωνα αλλά και επιγραφή στη Χαράν για την ασφάλεια του Αγρίπα Α΄, εγγονού του Ηρώδη, αναφέρει τον Απόλλωνα πάτριο θεό. Κόκκινος Σελ. 122
Την εποχή που κατηγορούσαν τον Αλέξανδρο είχε επισκεφθεί την Ιουδαία ο ιερέας του Απόλλωνα από την Κω, ονόματι Ευάρατος. Η συμπεριφορά του ήταν αντίθετη από εκείνη του Σπαρτιάτη Ευρυκλή. «Όντας ένας από τους καλύτερους φίλους του Αλεξάνδρου, επισκέφθηκε την Ιουδαία την ίδια περίοδο με τον Ευρυκλή και, όταν τον ρώτησε ο Ηρώδης για όσα έλεγε ο Ευρυκλής, εκείνος ορκίστηκε πως δεν είχε ακούσει τίποτα από τους δύο νεαρούς. Η μαρτυρία του όμως δεν ωφέλησε τους ταλαίπωρους, γιατί ο Ηρώδης ήταν πάντα πρόθυμος ν΄ακούσει συκοφαντίες και όποιος τις πίστευε και μοιραζόταν μαζί του την οργή στεκόταν ψηλά στην υπόληψη του”.Πολεμοι Α΄ 26.5 – 532-533
Ο Ηρώδης δεν άκουσε τα λόγια του ιερέα Ευάρατου. Αντίθετα υποπτεύθηκε ότι συνεργαζόταν με τον γιο του και τον Αρχέλαο της Καππαδοκίας. Κάποτε του μετέφεραν την πληροφορία πως «και ο Ευάρατος από την Κω συνωμότησε με τον Αλέξανδρο. Τούτο προκάλεσε την μεγαλύτερη ευχαρίστηση στον Ηρώδη». Αρχ. ΙΣΤ 10.2 312
Ο βασιλιάς επιβεβαίωνε τις υποψίες του εναντίον του ιερατείου του Απόλλωνα. Όλοι είχαν στραφεί εναντίον του. Ωστόσο δεν έπαυε να είναι, όπως το είχε πει και ο Ευρυκλής, ένας σωτήρας και ένας ευεργέτης.
Σελ. 191 Ο Γαληνός αναφέρει ένα φάρμακο που ονομάστηκε από το όνομα της.
Δεν μπορούσε όμως να κοροϊδέψει την θεία του την Σαλώμη. Αρχ.ΙΖ΄ 1.1.-8
ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣς
